16 Μαΐου, 2022 10:47

James Emerson, Count Pecchio, W.H. Humphreys, Στην Ελλάδα του 1825 – Τα Ημερολόγια Τριών Ευρωπαίων Περιηγητών – Εθελοντών

Μετάφραση, Πρόλογος: Θαλής Ν. Καραγιαννόπουλος, Βιβλιοπωλείο Λαβύρινθος.
 
Μέσα στην καρδιά του καλοκαιριού (Ιούλιος 2021) είχαμε τη μεγάλη χαρά να υποδεχτούμε ένα σημαντικό βιβλίο γραμμένο το 1826 από τους Τζέημς Έμερσον, φιλέλληνα συγγραφέα και παλιό σύντροφο του Λόρδου Βύρωνα, Κόμη Πέκκιο, Ιταλό πολιτικό και επαναστάτη και εξόριστο από την χώρα του και Γ. Χάμφρεϋς, επαγγελματία στρατιωτικό και τυχοδιώκτη.
Το βιβλίο προέρχεται τόσο από το ημερολόγιο όσο και από τις προσωπικές συναντήσεις των συγγραφέων με τις προσωπικότητες που αναφέρονται σε αυτό. Μέσα στις σελίδες του ο αναγνώστης έχει την ευκαιρία να απολαύσει ένα απαράμιλλο πανόραμα της Ελλάδας την εποχή εκείνη, αλλά και μία μοναδική παρουσίαση των πορτρέτων των Κολοκοτρώνη, Παπαφλέσσα, Δ. Υψηλάντη, Κανάρη, Μιαούλη, Μπουμπουλίνας, Μαυροκορδάτου κ.α. Παράλληλα, εδώ θα βρει ενδιαφέροντα στοιχεία για τον ανταρτοπόλεμο – κλεφτοπόλεμο των Ελλήνων, γλαφυρές περιγραφές της εμπειρίας του ταξιδιού στο πολεμικό πλοίο του Μιαούλη και της παρακολούθησης από κοντά της δράσης των ξακουστών πυρπολικών ενώ καταδιώκουν τον τουρκοαιγυπτιακό στόλο.
Αυτό όμως που αποτελεί σημαντική πτυχή του συγκεκριμένου πονήματος είναι το γεγονός ότι πέρα από την καταγραφή και παρουσίαση πλήθους πολεμικών επιχειρήσεων, μας δίνεται η δυνατότητα να αντλήσουμε πολύ χρήσιμες πληροφορίες για την καθημερινότητα των ανθρώπων της επαναστατημένης Ελλάδας με λεπτομέρειες αναφορικά με τις καθημερινές τους ασχολίες, τις θρησκευτικές τους αντιλήψεις, τα ήθη και τα έθιμά τους, τις διατροφικές τους συνήθειες και πολλά ακόμα ενδιαφέροντα στοιχεία.
Αξίζει εδώ να σταθούμε σε δύο πολύ σημαντικά δεδομένα που δείχνουν με τον καλύτερο τρόπο το πόσο σημαντικό είναι το βιβλίο αυτό: η έκδοση αυτή φτάνει σε εμάς δύο αιώνες μετά από την αγγλική έκδοση και ταυτόχρονα πρόκειται για την πρώτη πλήρη μετάφραση του έργου στα ελληνικά. Η εκδοτική αυτή εργασία είναι φανερό ότι έρχεται να καλύψει ένα σημαντικό κενό στην ελληνική ιστοριογραφία και να ενεργοποιήσει την φαντασία του απλού αναγνώστη προσφέροντάς του πολύτιμες πληροφορίες για μία από τις σημαντικότερες περιόδους της ελληνικής ιστορίας.
Στον πρόλογό του, ο έγκριτος νομικός, συγγραφέας και μεταφραστής, Θαλής Ν. Καραγιαννόπουλος, μας εισάγει στον κόσμο του βιβλίου δίνοντάς μας όλα εκείνα τα στοιχεία που μπορούν να μας διευκολύνουν στη βαθύτερη κατανόηση του πλούσιου αυτού υλικού, παρουσιάζοντας παράλληλα και τις δυσκολίες που αντιμετώπισε ο ίδιος και που αντιμετωπίζει ο κάθε μεταφραστής στην προσπάθειά του να αποδώσει με τον ενδεδειγμένο τρόπο, χωρίς να προδώσει ούτε το περιεχόμενο, ούτε το ύφος του βιβλίου αλλά ούτε και τον τρόπο καταγραφής των γεγονότων και των καταστάσεων από τους συγγραφείς. Σε μια εποχή, μάλιστα, που απέχει πολύ από την εποχή συγγραφής του έργου.
Στα χέρια μας έχουμε, λοιπόν, ένα γνήσιο και πρωτογενές ιστορικό υλικό που χρειάστηκε τέσσερις περίπου μήνες για να μεταφραστεί και το οποίο περιγράφει με έντιμο τρόπο, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο μεταφραστής, τον χαρακτήρα των Ελλήνων, οδηγώντας τον αναγνώστη σε επίκαιρους και άκρως δικαιολογημένους προβληματισμούς. Πολύτιμες πολεμικές, πολιτικές, κοινωνικές πληροφορίες, περιγραφές των προσωπικών συναντήσεων των συγγραφέων με τους πρωταγωνιστές της εποχής, στρατιωτικούς, πολιτικούς ηγέτες και πνευματικούς ανθρώπους, μαζί με περιγραφές ανθρώπων, περιοχών και τοπικών χαρακτηριστικών, κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη, από την πρώτη ως την τελευταία σελίδα, και τον κάνουν να μην θέλει να αφήσει το βιβλίο από τα χέρια του. Ιδιαίτερη μνεία αξίζει να γίνει σε δύο σημαντικά κείμενα που συναντάμε στο βιβλίο. Το πρώτο είναι ο διάλογος του Μαυρογένη με τον Αναστάσιο και το κείμενο του Πέκκιο. Και τα δύο δίνουν στον αναγνώστη σημαντικές πληροφορίες, καταρρίπτοντας ανιστόρητες απόψεις τόσο για τη συνέχεια του Ελληνισμού, όσο και για τις σχέσεις Ελλήνων και Ιταλών, από την αρχαιότητα έως τα επαναστατικά χρόνια. Απόψεις που επιμελώς καλλιεργήθηκαν από τους αρνητές της ιστορικής αλήθειας μέσα στους αιώνες.
Έχοντας ως δεδομένο όλα τα παραπάνω, ο αναγνώστης, πολύ σύντομα, θα αντιληφθεί ότι κρατά στα χέρια του ένα βιβλίο ιδιαίτερα σημαντικό, που μέσα από τρεις διαφορετικές απόψεις και οπτικές, που οφείλονται, φυσικά, στα κίνητρα αλλά και στον χαρακτήρα του κάθε συγγραφέα, αποτυπώνει μια τόσο μακρινή αλλά και τόσο οικεία Ελλάδα.
Στο σημείο αυτό θα πρέπει να τονίσουμε τον καταλυτικό ρόλο του μεταφραστή ώστε να φτάσει σε εμάς ένα κείμενο, στο ύφος ακριβώς που επέλεξαν οι συγγραφείς του, ένα κείμενο ζωντανό, με διηγήσεις γεμάτες φρεσκάδα, με μεθοδολογία και εγκυρότητα, στοιχεία που μέσα από τις μεταφραστικές επιλογές γίνονται αμέσως αντιληπτά προσελκύοντας τον αναγνώστη. Το κείμενο του Έμερσον καταγράφει την προσωπική συμμετοχή του, όχι μόνο στην υπηρεσία της ξηράς αλλά και σε κάποιες ναυτικές επιχειρήσεις μεταξύ των Ελλήνων και των εχθρών τους, το κείμενο του Κόμη Πέκκιο συνδυάζει την κομψότητα ενός περιγραφικού ταξιδιού με τη σημασία του ιστορικού ντοκουμέντου, ενώ το κείμενο του Χάμφρεϋς χαρακτηρίζεται από την θέρμη συναισθημάτων και την οξύνοια στις παρατηρήσεις.
Κλείνοντας, θα ήταν παράληψη να μην αναφερθούμε σε κάποιες επισημάνσεις του μεταφραστή, Θαλή Ν. Καραγιαννόπουλου, που αφορούν στον «σεβασμό στην ιστορικότητα και την πολυτυπία της γλώσσας όπως αυτή μας παραδόθηκε και οφείλουμε να την υπηρετούμε και να την παραδώσουμε το ίδιο πλούσια στους επόμενους» αλλά και στην επιλογή του πολυτονικού συνειδητά «ως τιμή στην ιστορικότητα, την αισθητική και την εκφραστική σαφήνεια». Τα επιμέρους διευκρινιστικά του σχόλια, μαζί με πολλά άλλα, θα τα ανακαλύψει ο αναγνώστης καθώς θα μελετά το συναρπαστικό αυτό βιβλίο που θα κρατήσει αμείωτο το ενδιαφέρον του από την πρώτη ως την τελευταία σελίδα.

Life & Culture