Life & Culture

Περιοδικό για τη Ζωή και τον Πολιτισμό

Μια από τις παραστάσεις που μας συγκλόνισε είναι το «Αγκάθι της ακακίας» του Φίλιππου Ζαρφειάδη. Το θεατρικό έργο πραγματεύεται το κοινωνικό ζήτημα της κλειτοριδεκτομής, μια βίαιη και απάνθρωπη πράξη που στερεί από τον άνθρωπο το δικαίωμα να βιώσει τη χαρά της ηδονής που προσφέρει η γενετήσια πράξη. Ο δημιουργός του καταφέρνει με μεγάλη επιτυχία να πραγματώσει το διπλό στόχο κάθε θεατρικής παράστασης: να εκπαιδεύσει τον θεατή και, παράλληλα, να τον ψυχαγωγήσει με την ουσιαστική σημασία του όρου.

Η χαρά μας ήταν διπλή, αφού, μετά την παράσταση, είχαμε την ευκαιρία να συνομιλήσουμε με τον Φίλιππο Ζαρφειάδη και η συζήτησή μας, η οποία ακολουθεί, ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα.


Πώς αποφασίσατε να ανεβάσετε μια παράσταση που αγγίζει το θέμα της κλειτοριδεκτομής;

Το τελευταίο διάστημα υπήρξα λάτρης του ντοκιμαντέρ. Κάποια στιγμή έπεσε στα χέρια μου ένα DVD της Βίκυς Βελοπούλου για την πρακτική της κλειτοριδεκτομής. Από την πρώτη στιγμή πίστεψα πως μπορούσα να θεατρικοποιήσω τις μαρτυρίες των γυναικών αυτών. Αυτό όμως που μου έδωσε την οριστική ώθηση ήταν ένα δημοσίευμα μιας εφημερίδας για την παράνομη εφαρμογή της πρακτικής αυτής σε προσφυγικό καταυλισμό στην Αθήνα. Ο τρόπος όμως με τον οποίο παρουσιαζόταν στο δημοσίευμα η πρακτική αυτή με έβρισκε τελείως αντίθετο. Οι άνθρωποι αυτοί δεν είναι ούτε βάρβαροι ούτε τέρατα. Το να προσφέρεις άσυλο σε μία γυναίκα που αποδεδειγμένα έχει φόβο να γυρίσει πίσω στην πατρίδα της εξαιτίας της κλειτοριδεκτομής είναι δείγμα πολιτισμού μιας χώρας, δείγμα κατανόησης, ανθρωπιάς και σεβασμού στα ανθρώπινα δικαιώματα.

Πιστεύετε ότι το θέμα αυτό αφορά την ελληνική κοινωνία;

Πάντα ο θεατής, ανεξάρτητα με το τι βλέπει, κάνει τις αναγωγές του. Μόνος του. Είμαι σίγουρος πως το έργο σού κλείνει το μάτι για μια ανατροφοδότηση για τους δικούς μας ακρωτηριασμούς. Άλλωστε, η παράσταση είναι σκηνοθετημένη με τέτοιο τρόπο ώστε ο θεατής να την καταλάβει με την καρδιά του, να καταλάβει το τι σημαίνει να χάνει κανείς κάτι τόσο όμορφο, όπως είναι η χαρά και η απόλαυση του έρωτα, μόνο και μόνο εξαιτίας μιας παράλογης πρακτικής, μόνο και μόνο επειδή έτυχε να γεννηθεί σε μία συγκεκριμένη κοινωνία. Δες πόσα πράγματα χάνεις και στην ελληνική κοινωνία, αν ζεις αντίθετα με αυτά που η κοινωνία ιεραρχεί ως τα πιο σημαντικά. Ακρωτηριασμοί υπάρχουν παντού και καθημερινά, όλων των ειδών: λόγω φύλου, λόγω θρησκείας, λόγω πολιτικών πεποιθήσεων, λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού.

Τι ανταπόκριση είχε το εγχείρημα αυτό ως τώρα;

Η παράσταση πήγε μέχρι στιγμής πολύ καλύτερα από όσο περιμέναμε, αν και είμαστε εκ φύσεως αισιόδοξοι ως άνθρωποι. Θυμάμαι πως ήμασταν με τη Μαρίνα στο σαλόνι του σπιτιού μου και της έλεγα: «Λες να βγουν οι τέσσερις παραστάσεις;». Να όμως που καταφέραμε και πήραμε τρίτη παράταση και συνεχίζουμε. Υπήρξε κόσμος που έβγαινε από το θέατρο με κλαμένα μάτια. Ξέρεις κάτι; Δεν μου αρέσουν οι υπερβολές και οι φαιδρές, βαρύγδουπες δηλώσεις. Δεν κάναμε ούτε απανωτά sold out, ούτε ο κόσμος έψαχνε απεγνωσμένα να βρει ένα εισιτήριο για να δει την παράσταση.. Αλλά ήξερα εξ αρχής ότι έτσι θα γινόντουσαν τα πράγματα. Πώς αλλιώς; Ο κόσμος δεν μας ξέρει και ούτε έχουμε στην φαρέτρα μας συνεργασίες χρόνων.. Κάθε μέρα που περνάει όμως, σκέφτομαι διαρκώς πως θα πείσω έστω και έναν θεατή να έρθει το βράδυ στο θέατρο και να πληρώσει εισιτήριο για να παρακολουθήσει την παράσταση μας! Ξεκινήσαμε πέρυσι τέτοιον καιρό χωρίς δεκανίκια.. καλέσαμε κόσμο, πήραμε τηλέφωνα, στείλαμε email, εγώ προσωπικά στήθηκα έξω από το μετρό και μοίραζα φυλλάδια, κολλούσα αφίσες στις βιτρίνες των μαγαζιών.. την επομένη έβλεπα με πίκρα πως τις είχαν ξεκολλήσει. Χτυπήσαμε πόρτες.. κάποιες παρέμειναν ερμητικά κλειστές.. όχι βέβαια από κακία αλλά ίσως από έλλειψη χρόνου.. Η διευθύντρια της δραματικής σχολής μου δεν ήρθε καν! Αλλά δεν στέκομαι σε αυτό κι ούτε κρατάω τεφτέρια! Ήρθε κόσμος στο θέατρο που δεν γνώριζε την ύπαρξη μας και μας έσφιξε το χέρι στο τέλος.. Ξεκινήσαμε κυριολεκτικά από το μηδέν και σε τελική ανάλυση αυτό είναι το όμορφο! Όσο μακριά κι αν φτάσουμε, εάν ποτέ φτάσουμε κάπου, θα έχουμε διανύσει και απολαύσει ολόκληρη την διαδρομή..

Ποιος είναι ή θα έπρεπε να είναι, κατά τη γνώμη σας, ο ρόλος του θεάτρου σήμερα;

Ο ρόλος του θεάτρου δεν είναι ένας και ίσως έτσι πρέπει να συμβαίνει. Για αυτό καλύτερα να μιλάμε για θέατρα και όχι για θέατρο. Μπορεί να είναι τα πάντα και μπορεί να αφορά τους πάντες. Τις προάλλες είδα μια καταπληκτική παράσταση στο Εθνικό θέατρο και βγαίνοντας όλα γύρω μου φαίνονταν διαφορετικά. Έβλεπα τους δρόμους της Αθήνας και τους ανθρώπους με άλλο μάτι. Για αυτόν τον λόγο το θέατρο είναι στην ουσία του πολιτική πράξη και μπορεί να φέρει την αλλαγή.

Ο ρόλος της μουσικής στην παράσταση ποιος είναι, πώς τον χρησιμοποιήσατε;

Με τα κρουστά μουσικά όργανα της παράστασης έγινε κάτι μαγικό. Ήρθαν όλα και κούμπωσαν με έναν μοναδικό τρόπο . Λες και είχα στα αυτιά μου τους ήχους του Djembe, του Cajon και του Bendir, όταν έγραφα το έργο. Βέβαια η συνάντησή μου με το Θωμά Αντωνόπουλο έγινε πολύ αργότερα. Στις πρόβες τα πράγματα έγιναν αβίαστα. Ίσως για αυτό η μουσική της παράστασης αγαπιέται τόσο πολύ από τους θεατές. Ο Θωμάς έφτιαξε έναν πραγματικά καθηλωτικό ηχοτοπίο για την παράσταση.

Πώς δημιουργήθηκε το θεατρικό κείμενο και πώς έγινε η παράδοση;

Το γράψιμο του έργου κράτησε γύρω στα δύο χρόνια εξαιτίας της εξαντλητικής έρευνας που έπρεπε να κάνω. Διάβασα πάρα πολύ, είδα πολλές ταινίες, μίλησα με πάρα πολλούς ανθρώπους. Ευθύς εξαρχής ήξερα ότι όφειλα να είμαι έντιμος απέναντι στους ανθρώπους αυτούς, γιατί μιλάμε για ένα γεγονός, για μία πραγματικότητα και μάλιστα για μία σημερινή πραγματικότητα. Αυτή τη στιγμή ζουν γύρω στα 200 εκατομμύρια γυναίκες που έχουν υποστεί την κλειτοριδεκτομή. Σε καμία περίπτωση δεν μπορείς να κάνεις θέατρο για μία τέτοια πρακτική «ελαφρά τη καρδία».

Ποια η γνώμη σας για την ελληνική θεατρική πραγματικότητα στις μέρες μας;

Γίνονται πολλές καλές παραστάσεις, οι οποίες χάνονται. Σε αυτό φταίμε εμείς οι άνθρωποι του θεάτρου. Δεν υπάρχει κουλτούρα συνεργασίας. Ο καθένας από εμάς θέλει να υπηρετήσει το δικό του όνειρο, τις δικές του φιλοδοξίες και εντέλει τον εαυτό του μέσα στην τέχνη και όχι την τέχνη μέσα στον εαυτό του, όπως έλεγε και ο Στανισλάβσκι. Ξέρω πως είναι πολύ δύσκολο να συνεργάζεσαι, αλλά η εποχή μας δεν επιτρέπει πια τις ευκολίες μας.

Ποια είναι τα μελλοντικά σας σχέδια;

Ετοιμάζουμε ένα καινούριο έργο, πάρα πολύ συγκινητικό και με ένα ιδιαίτερο θέμα. Μετά το Πάσχα θα μπούμε πάλι στο θέατρο για πρόβες και είμαστε όλοι πολύ ενθουσιασμένοι και ανυπομονούμε. Επίσης, ήδη προγραμματίζουμε το «Αγκάθι της Ακακίας» να ταξιδέψει στη Θεσσαλονίκη για δεύτερη φορά, αλλά αυτή τη φορά για δύο μήνες τον ερχόμενο χειμώνα.

 

Leave comment