Life & Culture

Περιοδικό για τη Ζωή και τον Πολιτισμό

Το ραντεβού μας με τον Μελαχρινό Βελέντζα, τον πιανίστα Χιλιαεννιακόσια του Lemon, κλείστηκε για ένα βροχερό απόγευμα του Δεκεμβρίου, κάπου στο Μαρούσι. Η συζήτησή μας ήταν άκρως ενδιαφέρουσα και στάθηκε η αφορμή για να γνωρίσουμε έναν καλλιτέχνη γεμάτο από ευαισθησία και έντονη διάθεση για δημιουργία.

 

 

Κύριε Βελέντζα, φέτος η θεατρική ομάδα Experimento ανεβάζει στο θέατρο Radar την παράσταση με τίτλο Lemon, μια ιστορία βασισμένη στον ποιητικό θεατρικό μονόλογο Χιλιαεννιακόσια του διάσημου Ιταλού συγγραφέα Alessandro Baricco. Ποια η μέχρι τώρα απήχησή της στο αθηναϊκό κοινό;

Χαιρόμαστε πολύ ως ομάδα που το έργο έχει αρχίσει να διαδίδεται από στόμα σε στόμα τόσο λόγω των παραστάσεων στο Θέατρο Radar όσο και λόγω του πρωτότυπου τρόπου που παρουσιάστηκε το καλοκαίρι του 2018 (εν πλω, σ’ ένα καρνάγιο κα). Πρόκειται για την απίστευτη ιστορία του Χιλιαεννιακόσια, του σπουδαιότερου πιανίστα του Ωκεανού που γεννήθηκε πάνω σ’ ένα καράβι και δεν κατέβηκε ποτέ από αυτό. Το Lemon είναι ένα ταξίδι μεταφορικά και κυριολεκτικά. Κάπου ανάμεσα στη στεριά και τη θάλασσα. Ως παράσταση συνδυάζει πολλά στοιχεία (μουσική, αφήγηση, τραγούδι, χορός) καθώς και την έντονη σωματικότητα και ενέργεια επί σκηνής. Νομίζω πως αυτό που αγγίζει τους θεατές είναι ότι η ιστορία του Χιλιαεννιακόσια είναι η προσωπική ιστορία του καθένα από εμάς. Όπως έγραψε ένας κριτικός για την παράσταση: ο Χιλιαεννιακόσια είναι ένας από εμάς.

 

 

Κανείς δεν είναι ξεγραμμένος άμα έχει έτοιμη μια καλή ιστορία και κάποιον για να του τη διηγηθεί
Photo: @Haris Germanidis

 

Μιλήστε μας για τους Experimento. Πώς ξεκίνησε, πώς αποφασίσατε να γίνει, ποιος ήταν ο στόχος, πώς το σκεφτόσασταν;

Αρχικά ήταν μία προσωπική μου ανάγκη για τη δημιουργία μίας δομής, η οποία θα μπορούσε να κάνει έρευνα όχι μόνο πάνω στο κομμάτι του θεάτρου, αλλά δημιουργώντας συνθέσεις ανάμεσα σε φαινομενικά διαφορετικά πεδία. Ταυτόχρονα ονειρευόμουν αυτή τη δομή ως ένα ανοικτό δίκτυο καλλιτεχνών, που πέραν της έρευνας θα κάνει και παραγωγή. Με τον όρο παραγωγή δεν εννοώ έναν παραγωγό ο οποίος χρηματοδοτεί, αλλά μία διαδικασία όπου τα μέλη αυτής της δομής παράγουν αυτό που έχουν ανάγκη για να υπάρξουν καλλιτεχνικά και φυσικά να βιοποριστούν. Η αυτοδιαχείριση και η ανεξαρτησία είναι αναπόσπαστα χαρακτηριστικά εντός αυτής της διαδικασίας.

Από την άλλη, μία ιδέα όταν δεν έχει συνοδοιπόρους παραμένει απλώς μία ιδέα. Το Lemon, η πρώτη παραγωγή των Experimento, είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας με τη σκηνογράφο και αρχιτέκτονα Νατάσα Τσιντικίδη που μας χάρισε εκτός των άλλων και το χαρακτηριστικό πιάνο-μαγικό κουτί της παράστασης. Η σκηνοθέτης και ηθοποιός Γεωργία Τσαγκαράκη, πέραν της σκηνοθεσίας και της κίνησης, ανέλαβε τη διασκευή του πρωτότυπου έργου του Baricco για δύο ηθοποιούς, κάτι που έγινε για πρώτη φορά στην Ελλάδα με το συγκεκριμένο έργο.

 

To πιάνο-μαγικό κουτί του Lemon με το οποίο οι δύο ηθοποιοί ταξιδεύουν κάπου ανάμεσα στη στεριά και τη θάλασσα.

 

Πόσο εύκολο είναι όλο αυτό το εγχείρημα από οικονομική άποψη;

Μου αρέσει ένας στίχος του Bukowski: if you ‘re going to try, go all the way. Otherwise, dont even start. Επίσης, εάν δε δοκιμάσεις δε θα μάθεις πώς είναι. Ξεκινήσαμε τον προηγούμενο Ιούνιο από το OFFOFF Athens Festival, ταξιδέψαμε σε πρωτότυπους προορισμούς το καλοκαίρι και από τις 15 Οκτωβρίου μέχρι σήμερα συνεχίζουμε στο Θέατρο Radar. Κάνουμε τα πράγματα με βάση κάποιες βασικές αρχές που θα θέλαμε να ισχύουν γενικότερα στο χώρο του θεάτρου: όπως για παράδειγμα πως ο ηθοποιός πληρώνεται τις πρόβες του και έχει σταθερή αμοιβή ανά παράσταση ανεξαρτήτως προσέλευσης του κόσμου. Ωστόσο, για μένα το ζήτημα δεν είναι το οικονομικό. Προέχει το να έχεις φιλοσοφία στον τρόπο που κάνεις τα πράγματα. Τα χρήματα θα έρθουν. Μπορεί να παίρνει λίγο περισσότερο χρόνο, αλλά γίνεται για καλό. Για να μάθεις τον τρόπο. Πρέπει να έχεις υπομονή και πολύ γερό στομάχι.

Οφείλουμε να ομολογήσουμε ότι βλέποντας την παράσταση, καταλάβαμε ότι πρόκειται για μια δουλειά στην οποία τα δίνετε όλα. Φαίνεται ότι είναι αποτέλεσμα σκληρής εργασίας και αυτό το εισπράττει ο κόσμος τον οποίο είδαμε να την απολαμβάνει.

Είναι μία τίμια δουλειά, όπου σεβόμαστε το έργο, οι συνεργάτες ο ένας τον άλλον και τους θεατές μας. Πηγαίνω και βλέπω διαρκώς παραστάσεις. Το τελευταίο πράγμα με το οποίο ασχολούμαι και παρατηρώ είναι η υποκριτική των ηθοποιών. Με ενδιαφέρει το συνολικό αποτέλεσμα μιας παράστασης. Γιατί εκεί διακρίνεις εάν όντως αφορά τον καλλιτέχνη αυτό το οποίο παρουσιάζει. Μιλάμε σήμερα πολύ για την κρίση. Μία αιτία της θεωρώ πως ήταν και συνεχίζει να είναι η αποσύνδεση του ατόμου από το περιεχόμενό του. Το ό,τι βρισκόμαστε σε πράγματα που δε μας αφορούν, που δεν τα επιλέξαμε αλλά είμαστε σε αυτά. Που δεν ιδρώνουμε γι’ αυτά.

Στο θέατρο, που είναι μία σχέση σχεδόν ερωτική με το θεατή, αν δε σε αφορά αυτό που κάνεις τότε δε θα αφορά και το θεατή σου. Αντίστοιχα, αυτό ισχύει και για το θεατή. Πχ ζητούμενο δεν είναι ο θεατής να απενεργοποιήσει το κινητό του. Αρκεί μονάχα να ενεργοποιήσει τις αισθήσεις του. Τότε το κινητό θα παραμείνει κλειστό. Τότε, πιάνει η σύνδεση. Με τον εαυτό. Τόσο απλά και τόσο δύσκολα ταυτόχρονα. Μέλημά μας στο Lemon είναι να ζήσουμε την εμπειρία αυτού του ταξιδιού και να τη μοιραστούμε με τους θεατές μας. Οι Experimento είναι ακριβώς αυτή η πρόθεση για μία συνολική φροντίδα πάνω σε αυτό που ως καλλιτέχνες προτείνουμε.

Οπότε με αυτό έχει να κάνει ο πειραματισμός;

Βέβαια. Εμείς κάνουμε μια υπόθεση ότι αυτό μπορεί να λειτουργήσει και, όπως γίνεται στα πειράματα, κάνουμε δοκιμές για να το επαληθεύσουμε και κάθε φορά, κάνοντας λάθη, βελτιωνόμαστε. Ακριβώς μετά το Επί Κολωνώ, παίξαμε σε πρωτότυπη συνθήκη στην Αντίπαρο σε αγκυροβολημένο καράβι και αποκομίσαμε εμπειρία για το πώς γίνεται αυτό και μετά όταν το Lemon παρουσιάστηκε εν πλω στη Σαντορίνη ήμασταν πιο έτοιμοι. Ποτέ δεν είσαι έτοιμος. Και δε θα είσαι. Αυτό είναι το σωστό λάθος που αν το χάσουμε ή το βιάσουμε, τότε χάνουμε κάτι από τη γοητεία της ατελούς ανθρώπινής μας ύπαρξης. Είμαστε το νήμα των λαθών μας.

 

 

 

Η site-specific παράσταση Lemon παρουσιάστηκε το καλοκαίρι του 2018 εν πλω πάνω στο πλοίο της γραμμής Σαντορίνη-Θηρασιά προσφέροντας μία ξεχωριστή εμπειρία στους τυχερούς επιβάτες.

 

 

 

 

Σας έχει βοηθήσει ως νέους η πολιτεία γι’ αυτά που κάνατε ως τώρα; Το ζητήσατε να σας βοηθήσει;

Είναι λίγο πολύ γνωστά όλα εκείνα που αφορούν παθογένειες του τρόπου λειτουργίας του συστήματος: αναξιοκρατία, πελατειακό σύστημα κλπ Όπως επίσης παθογένεια είναι και το να γενικεύουμε ή να τσουβαλιάζουμε τα πράγματα. Ή το να γκρινιάζουμε γι’ αυτά. Έχω επιλέξει να είμαι αισιόδοξος απέναντι σε όλο αυτό και να χαμογελώ. Όταν διάλεξα αυτό το έργο, το έκανα και για έναν πολύ βασικό λόγο: «κανείς δεν είναι ξεγραμμένος άμα έχει έτοιμη μια καλή ιστορία και κάποιον για να του τη διηγηθεί» λέει ο Χιλιαεννιακόσια. Το καρνάγιο όπου παίξαμε το καλοκαίρι στο Λαύριο, αν το ψάξει κανείς στο googlemaps, δεν υπάρχει σαν περιοχή. Και δεν ήταν καν θεατρικός χώρος. Εκεί μαζέψαμε τριακόσια άτομα, γιατί ξεχυθήκαμε στην πόλη και στόμα με στόμα μάθαινε ο κόσμος για την παράσταση και τη δουλειά αυτής της ομάδας. Πηγαίναμε έξω από παραστάσεις που έρχονταν με εμπορικούς θιάσους και μεγάλες παραγωγές και μοιράζαμε το φυλλάδιο της παράστασής μας. Όταν το δίναμε, ρωτούσαμε πώς ήταν μέσα το έργο και η απάντησή τους ήταν: «ε, δεν τα ξέρεις; Τηλεόραση!». Ο ίδιος άνθρωπος δηλαδή που έχει πληρώσει είκοσι και τριάντα ευρώ εισιτήριο, ο ίδιος το απέρριπτε. Υπό μία έννοια, απέρριπτε την επιλογή του. Εκεί, βρίσκω μία μεγάλη ευκαιρία και δυνατότητα πολιτιστικά σε αυτή τη χώρα. Αν δώσεις στους τόσους διαφορετικούς θεατές (θεατρόφιλους και μη) μια διαφορετική εμπειρία με ειλικρινή πρόθεση τότε το αποτέλεσμα μπορεί να σε εκπλήξει. Αντιλαμβάνομαι το θέατρο ως ένα δρόμο σύνδεσης της κοινωνίας με την Τέχνη. Πολύ άμεσο τρόπο. Κι εκεί δε χωράνε ούτε ελιτίστικες συμπεριφορές, ούτε lifestyle ηθοποιών κλπ Είσαι καλλιτέχνης και θες να πεις μία ιστορία. Άμα σε καίει αυτή σου η ανάγκη, τότε θα βρεις τον τρόπο και θα βρεις και ανθρώπους να το δουν όλο αυτό.

Στην εποχή μας, την εποχή της κρίσης, όπου δε δίνει κανείς εύκολα χρήματα για να παρακολουθήσει μια παράσταση αν δεν είναι σίγουρος, αν δεν έχει ακούσει από άλλους ότι είναι καλή, παρατηρούμε την ύπαρξη πολλών μικρών αλλά όμορφων χώρων στους οποίους νέα παιδιά ανεβάζουν εξαιρετικές παραστάσεις. Νέα παιδιά που το παλεύουν σε αίθουσες με δέκα – δέκα πέντε ανθρώπους.

Υπάρχει μία κυρίαρχη κουλτούρα, που χρησιμοποιεί μαζική διαφήμιση για να επιβάλλει ηθοποιούς, θέατρα, παραστάσεις. Είναι γνωστά όλα αυτά, μα θίγονται ελάχιστα γιατί όσοι το βιώνουν και το παρακολουθούν είτε εξυπηρετούνται από αυτό το σύστημα είτε φοβούνται είτε αδιαφορούν. Υπάρχουν κατευθυνόμενες κριτικές, πλατφόρμες αξιολόγησης παραστάσεων με αστέρια λες και θα βαθμολογήσουμε κάποιο εστιατόριο ή ξενοδοχείο. Ποιος ορίζει πόσα είναι τα αστέρια; Γιατί απ’ όσο ξέρω τ’ αστέρια είναι αμέτρητα. Ή τουλάχιστον έτσι θέλω να φαντάζομαι. Και τη φαντασία μας δεν μπορεί να την περιορίσει κανείς. Αυτό είναι κάτι που θέλω να πω και σε άλλες ομάδες που κάνουν αυτό που αγαπούν. Να κάνουν αυτό που πιστεύουν χωρίς εκπτώσεις και να μιλάνε απευθείας στους ανθρώπους για τη δουλειά τους.

Αυτό που πρεσβεύουν οι Experimento είναι η δυνατότητα της ανεξάρτητης παραγωγής, η δυνατότητα να υπάρξεις με το δικό σου τρόπο.

Τώρα, σχετικά με αυτό που είπατε για την κρίση, πιστεύω ότι δεν είναι θέμα κρίσης. Δηλαδή, σε οποιαδήποτε χρονική περίοδο υπάρχει πάντα χώρος να κάνεις πράγματα, αρκεί να ασχολείσαι με τη δουλειά σου και μόνο. Αυτό είναι πολύ βασικό, γιατί στην Ελλάδα ασχολούμαστε με τα γύρω γύρω, τι έκανε ο διπλανός μας κλπ. Το κουτσομπολιό σε αυτή τη χώρα κατέληξε κάποια στιγμή να αμείβεται επαρκέστατα σε πολύχρωμες θέσεις τηλεοπτικών πάνελ με εγγύηση εγκυρότητας. Αποτέλεσμα και αιτία της κρίσης ταυτόχρονα.

Το να εστιάζεις στη δουλειά σου αφουγκραζόμενος τι γίνεται γύρω σου είναι ο δρόμος για να φωτιστεί η δουλειά σου. Να λειτουργήσει ως φάρος για σένα και τους γύρω σου.

 

 

Το ντουέτο του Lemon: ο Μελαχρινός Βελέντζας στο ρόλο του πιανίστα Χιλιαεννιακόσια και ο Γιώργος Δρίβας στο ρόλο του τρομπετίστα Τιμ Τούνυ Photo: @Haris Germanidis

 

 

Παρατηρούμε μια στροφή της κοινωνίας σε πιο εσωτερικά πράγματα. Αμέτρητες οι διαλέξεις φιλοσοφίας που γίνονται στην πόλη μας και εμείς σαν δημοσιογράφοι που τα παρακολουθούμε, βλέπουμε αίθουσες γεμάτες κόσμο που πραγματικά ενδιαφέρεται για πράγματα πιο εσωτερικά πια…

Η κρίση έχει κάνει αυτό το πολύ καλό: σε καλεί να σκεφτείς, σε ταρακουνά. Ίσως το κάνει με άγριο τρόπο και επιβαλλόμενο έξωθεν. Όμως το κάνει. Θυμάμαι την ατμόσφαιρα που επικρατούσε την προηγούμενη δεκαετία με το χρηματιστήριο, τους Ολυμπιακούς Αγώνες, τα εορτοδάνεια. Ήταν όλα μία φούσκα. Κι όταν ήρθε η ώρα που έσκασε αυτή η φούσκα, ο κόσμος αρνιόταν να το πιστέψει. Πώς να δεχτείς ότι εσύ δεν είσαι εσύ; Δύσκολα πράγματα. Γι’ αυτό έχουν απήχηση τέτοιου είδους διαλέξεις και σεμινάρια. Ψάχνει ο καθένας να δει ποιος είναι και πού θέλει να πάει. Πού νιώθει ευτυχία ή έστω χαρά;

Στην ταινία του Τζιουζέπε Τορνατόρε, «Ο θρύλος του 1900», το πιάνο ήταν σε πρωταγωνιστικό ρόλο.

Στη δική μας παράσταση το πιάνο πρωταγωνιστεί ως σύμβολο. Είναι ο τρίτος ηθοποιός της παράστασης. Συμβολίζει τη μήτρα, τη μαμά. Είναι ο ζωτικός χώρος του Χιλιαεννιακόσια στον οποίο επιστρέφει στο τέλος του έργου. Εκεί, όπου όλα είναι ζεστά και όπου νιώθει ευτυχισμένος.

Με τη μουσική τι σχέση έχετε;

Ξεκίνησα στα έξι μου χρόνια. Ο πατέρας μου με πήγε στο ωδείο. Δε μου άρεσε πολύ στην αρχή. Κάποια στιγμή λόγω του ότι ήθελα να επικοινωνήσω μαζί του μ’ έναν άλλο τρόπο, καθώς με τις λέξεις δεν τα καταφέρναμε και πολύ καλά, άρχισα να του παίζω μελωδίες του Ζαμπέτα που του άρεσαν πολύ. Άρχισα να αυτοσχεδιάζω πρώτα με αφορμή τις γραμμένες νότες στις παρτιτούρες που έβλεπα κι έπειτα χωρίς νότες, μόνο με το αυτί. Ανακάλυψα πως ο τρόπος να μιλήσει και να επικοινωνήσει κανείς, είναι τελικά ένας τρόπος προσωπικός. Δεν υπάρχει σωστό και λάθος. Μετά τις κλασσικές μου σπουδές έκανα jazz αυτοσχεδιασμό. Επίσης, διδάσκω κυρίως σε μικρά παιδιά, αλλά και ενήλικες που θέλουν να επαναπροσδιορίσουν τη σχέση τους με το πιάνο και τον τρόπο που το έχουν διδαχθεί. Παρότι μου αρέσει πολύ η χρήση της γλώσσας, η μουσική είναι εκείνη η άλλη γλώσσα που κάνει το ανείπωτο αισθητό.

 

 

Μελαχρινός Βελέντζας Photo: @Haris Germanidis

 

 

Από τον ήρωά σας τι σας εντυπωσίασε, τι κρατάτε από τον χαρακτήρα του;

Είναι ευτυχισμένος με την επιλογή του. Είναι αρμονικός και αρκείται σε λίγα πράγματα εμπλουτίζοντας και πυροδοτώντας το φαντασιακό του. Δεν κρίνει τον κόσμο. Προσπαθεί να τον καταλάβει και απορεί, όπως απορούν τα παιδιά. Αγαπάει τη μητέρα του, κουρνιάζει μέσα στην αγκαλιά της. Ευτυχισμένος και πλήρης.

Ποια είναι τα μελλοντικά σας σχέδια;

Η λεμονιά μας βγάζει αρκετά λεμονάκια διαρκώς. Οπότε προς το παρόν, το Lemon είναι το μέλλον. Άμα το αναγραμματίσετε θα δείτε ότι βγαίνει! (γέλια). Συνεχίζουμε κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21:15 στο Θέατρο Radar. Επίσης, έχουμε ανοίξει μία ενότητα στο Radar, όπου Οι φίλοι του Lemon (μουσικοί) μας επισκέπτονται τακτικά και ταξιδεύουμε μαζί τους μετά το τέλος της παράστασης σ’ ένα συγκεκριμένο τόπο ή μουσικό ιδίωμα. Όπως ακριβώς ταξιδεύουν και οι ήρωες του έργου μας. Την Τρίτη 29 Ιανουαρίου θα είναι μαζί μας οι Evocación με την εξαιρετική φωνή της Στέλλας Χροναίου και μαζί τους θα μεταφερθούμε στο Buenos Aires και τα αργεντίνικα tangos. Θα ακολουθήσουν σπουδαίοι μουσικοί όπως η Μάρθα Μορελεόν (Βραζιλία), ο εξαιρετικός ακορντεονίστας Δήμος Βουγιούκας (Βαλκάνια), οι Manouche Drome (gypsy jazz με άρωμα Παρισιού).

Στις 23 Ιανουαρίου επιστρέφουμε στην αγαπημένη μας συνήθεια, τα ταξίδια, και αναχωρούμε για την πόλη του Βόλου, όπου το Lemon θα παρουσιαστεί στo Lab Art Theater.

Παράλληλα, έχουμε ξεκινήσει δράσεις σε δημόσιους χώρους με λεμόνια που φέρουν πάνω τους φράσεις του έργου δεμένες με σπάγκο. Αυτά τα λεμόνια είτε τα εγκαταλείπουμε σ’ ένα παγκάκι, σ’ ένα πεζούλι ως άλλους Χιλιαεννιακόσια (τον εγκατέλειψαν οι γονείς μέσα σε μία χαρτονένια κούτα πάνω στο πιάνο της πρώτης θέσης στο ατμόπλοιο Βιρτζίνιαν) είτε χαρίζονται στους περαστικούς. Με αυτόν τον τρόπο παρακάμπτουμε τη διαμεσολάβηση της δουλειάς μας και μιλάμε εμείς οι ίδιοι για το έργο απευθείας στον κόσμο. Αυτή η αμεσότητα, όπου τα πράγματα συμβαίνουν, μ’ ενδιαφέρει τόσο στο θέατρο όσο και στην καλλιτεχνική παραγωγή. Η αμεσότητα εξάλλου και η ειλικρινής πρόθεση και επικοινωνία είναι ζητούμενο και πάνω στο σανίδι. Οπότε, όταν επικοινωνείς μία παράσταση αυτό που προτείνω είναι να κάνεις ότι θα έκανες και επί σκηνής. Αυτό ίσως σε οδηγήσει σε αυτό που ονομάζω αισθητική της επικοινωνίας: μέσα και έξω από το θέατρο. Στη δημιουργία μίας συνολικής ατμόσφαιρας. Γιατί το θέατρο δεν είναι τίποτε άλλο, πέραν από τη δημιουργία της ψευδαίσθησης ενός άλλου κόσμου. Κι αυτή η ψευδαίσθηση πρέπει να έχει μόνο αλήθεια εντός της. Αλλιώς θα είναι ψέμα.

Η πρωτότυπη επικοινωνία της παράστασης που συνδέεται με το ίδιο το θέμα του έργου.

Leave comment