Σα. Σεπ 26th, 2020

Life & Culture

Περιοδικό για τη Ζωή και τον Πολιτισμό

H “Λωξάντρα” στο θέατρο Βεάκη: Συνέντευξη τύπου

Ένα πλήρως ανακαινισμένο θέατρο, ένας θίασος – κόσμημα, μια πολλά υποσχόμενη παράσταση, πολλοί δημοσιογράφοι, τεχνικοί και μια υποδειγματική οργάνωση μας περίμεναν την Τρίτη το μεσημέρι στο Θέατρο Βεάκη στην καρδιά της Αθήνας. Μια μέρα πριν την προγραμματισμένη πρεμιέρα, η ”Λωξάντρα” σκηνοθετημένη από τον Σωτήρη Χατζάκη, άνοιξε τη φιλόξενη αγκαλιά της για να μας υποδεχθεί.

Τα πρόσωπα έλαμπαν, η συγκίνηση περίσσευε, η χαρά ήταν απολύτως μεταδοτική και τα λόγια κυλούσαν αβίαστα με σκοπό να μας μεταδώσουν τα συναισθήματα που μοιράστηκαν οι συντελεστές της παράστασης κατά τη διάρκεια των προβών.

Το θέατρο Βεάκη έβαλε τα καλά του, αφού η αγάπη των αδελφών Τάγαρη μετέτρεψε το κουρασμένο θέατρο σε επίγειο θεατρικό παράδεισο. Η ριζική ανακαίνιση του το καθιστά θεατρικό στολίδι της πόλης μας και η ”Λωξάντρα” θα το εγκαινιάσει όπως ακριβώς του αρμόζει.

Ο Σωτήρης Χατζάκης σκηνοθετεί για δεύτερη φορά το εμβληματικό έργο της Μαρίας Ιορδανίδου. Η πρώτη φορά ήταν το 2010 στο ΚΘΒΕ και όπως όλα δείχνουν την ηρωίδα αυτή την κράτησε μέσα στην ψυχή του, αφού δέχτηκε να επαναλάβει για δεύτερη φορά το απαιτητικότατο εγχείρημα. Από τις σελίδες της Ιορδανίδου περνούν 40 ολόκληρα χρόνια ελληνικής ιστορίας ( 1874-1914) με την πένα της να περιγράφει με τον πλέον γλαφυρό τρόπο, μέσα από την ιστορία της γιαγιάς της, το συγκεκριμένο κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο. Η παράσταση αυτή στόχο έχει να αποδείξει περίτρανα ότι ο πολιτισμός είναι συστατικό της ανάπτυξης μιας χώρας και όχι, όπως πολλοί πιστεύουν εσφαλμένα, απλά παράγωγό της.

Ο διακεκριμένος σκηνοθέτης με τη δουλειά αυτή επικεντρώνεται στον θεσμό της οικογένειας και στον ρόλο της στην διαμόρφωση της προσωπικότητας του ανθρώπου και μέσα από τη δυναμική της μας δείχνει το πόσο σημαντική είναι ως θεσμός, ως αξία, αλλά και ως βάση της συνοχής της κοινωνίας μας. Ο ρόλος του φαγητού στην οικογενειακή ζωή, η σημειολογία του που βγαίνει από τα σπλάχνα των ανθρώπων, καθρεφτίζουν και τονίζουν με τρόπο μοναδικό την έννοια της οικογένειας. Οι ζωντανοί που όσο περνούν τα χρόνια λιγοστεύουν, αλλά και οι νεκροί που όσο περνούν τα χρόνια πληθαίνουν ακολουθώντας μια κεντρομόλο δύναμη που ο αδυσώπητος χρόνος τη μετατρέπει σε φυγόκεντρο, σκιαγραφεί την κίνηση που διαγράφεται από τους ζωντανούς προς τους πεθαμένους. Όσο ο καιρός περνάει ο χώρος συρρικνώνεται, ενώ η συναναστροφή με τους νεκρούς, αυξάνει την ποιητική του έργου κάτι που η παράσταση καλείται να το αναδείξει κατάλληλα.

Συγκινημένη η ”Λωξάντρα” Ελένη Κοκκίδου μας μίλησε για τις Λωξάντρες της ζωής της, γιαγιάδες, θείες, γειτόνισσες, για την καθολική επάρκεια των Σμυρνιών, για τη διατήρηση της ελληνικής ταυτότητας μέσα από την συνύπαρξη με άλλους λαούς σε ένα σταυροδρόμι πολιτισμών, κάτι που ισχυροποιούσε την πολιτιστική θέση των Ελλήνων. Ο Γιώργος Αρμένης και οι υπόλοιποι πρωταγωνιστές της παράστασης που πήραν τον λόγο, ο Μιχάλης Μητρούσης, η Ευαγγελία Μουμούρη, η Χρύσα Παπά, αλλά και η έκπληξη της παράστασης η Ελένη Τσαλιγοπούλου που ερμηνεύει την τραγουδίστρια Ευθαλία, τόνισαν μεταξύ άλλων την τόσο δυνατή σχέση του έργου της Ιορδανίδου με την κυτταρική μας μνήμη.

Άλλα στοιχεία που τονίστηκαν στην συνέντευξη τύπου ήταν ο τρόπος με τον οποίο δουλεύτηκε η ”Λωξάντρα”, το πώς δηλαδή αναστήθηκε η σελίδα ώστε να αποκαλυφθεί η θεατρικότητα του έργου, το φλερτ μεταξύ Δύσης και Ανατολής που περνά μέσα στη μουσική με όργανα όπως το σαντούρι, το ούτι και το βιολί, η ανακάλυψη στοιχείων που βρίσκονται χαμένα μέσα μας, ο συνδετικός κρίκος, τα ενωτικά στοιχεία ( το φαγητό, η μουσική) στη ζωή των ανθρώπων, η παράσταση ως μικρογραφία αυτού που ζούμε σήμερα, του πώς δηλαδή από την αγκαλιά της οικογένειας οδηγούμαστε γοργά στη διάλυση της.

”Είναι μια γλυκόπικρη παράσταση που μαλακώνει και καθησυχάζει και θυμίζει τη μήτρα από την οποία προερχόμαστε. Είναι αυτό το ευ ζην που έφεραν μαζί τους αυτοί οι άνθρωποι όταν ήρθαν στην Ελλάδα, τον πολύτιμο πολιτισμό τους, το να ξέρεις να ζεις με μυρωδιές, με γεύσεις, με χορό, με αγάπη, με πόνο, με δύναμη, συνεχίζοντας και πολεμώντας, να μακραίνεις τη ζωή, να είσαι εσύ που κρατάς τη σκυτάλη και την παραδίδεις στους επόμενους”, συμπλήρωσε η Ελένη Κοκκίδου. Και μας θύμισε τα λόγια της ηρωίδας που ενσαρκώνει: ”…το φαί, σαν άνθρωπο το έχω… ”.

Ο Γιώργος Αρμένης δεν παρέλειψε να επισημάνει ότι η Λωξάντρα ισοπεδώνει τη διαφορετικότητα, ενώ η Ευαγγελία Μουμούρη εξήγησε, με αφορμή την παράσταση, ότι κάνει θέατρο για το ”μαζί ” και για την αγαλλίαση που προσφέρει στις ψυχές των ανθρώπων, ενώ όλοι αναφέρθηκαν σε ένα ακόμα δυνατό σημείο του έργου: το χιούμορ.

Η παράσταση αυτή μέσα από το κείμενο της Μαρίας Ιορδανίδου, αλλά και μέσα από τη σκηνοθετική προσέγγιση του Σωτήρη Χατζάκη στόχο έχει να μας φέρει σε επαφή ξανά με την ανθρώπινη υπόσταση μας, να μας συγκινήσει, να μας προβληματίσει. Ο σκηνοθέτης αναφέρθηκε εκτενώς σε όλα όσα συμβαίνουν σήμερα, στις παραδοσιακές αξίες που χάνονται, στη διάλυση της οικογένειας, στα πρότυπα του πατέρα και της μητέρας που κάθε παιδί πρέπει να φέρει μέσα του και που πλέον ατονούν ή διαστρεβλώνονται ή αδρανούν πλήρως. Μας μίλησε για την ετερότητα, τη διαφορετικότητα που στις μέρες μας φαντάζουν ως απειλή και όχι ως συμπλήρωμα μέσα στην κοινωνία και δεν παρέλειψε να αναφερθεί σε ένα ακόμα στοιχείο που δομεί την ποιητική του έργου: την επαφή των ζωντανών με τους νεκρούς τους και την είσοδο έτσι των ζωντανών στον αναμνηστικό χρόνο όπου ο νεκρός μετατρέπεται σε οδηγό. Άλλα στοιχεία που κάνουν διαχρονική και άκρως ενδιαφέρουσα σήμερα τη ”Λωξάντρα” είναι η αβεβαιότητα που βιώνουμε σήμερα για το μέλλον, η έλλειψη κανονικότητας και σταθερότητας, η παρανόηση που επικρατεί, ηθελημένα ή αθέλητα, για δομικές έννοιες όπως η οικογένεια, η πατρίδα, η θρησκεία, έννοιες που παρουσιάζονται ως ακροδεξιά παραληρήματα, η σημασία του ανήκειν, του συζείν, ανάγκη των ανθρώπων για αλληλοκατανόηση, αγάπη και φροντίδα. Και ανάμεσα σε όλα αυτά το έργο της Ιορδανίδου αναδεικνύει και την δυσκολία του σύγχρονου ανθρώπου να αποκτήσει ταυτότητα, να είναι ο εαυτός του.

Θα ήθελα να κλείσω την παρουσίαση αυτή με τα λόγια της Λωξάντρας που μας τα θύμισε ο Σωτήρης Χατζάκης και που θα μπορούσαν να είναι ο καθρέφτης της ήττας του σύγχρονου Έλληνα, του σύγχρονου ανθρώπου που τόσο έχει κλειστεί στον μικρόκοσμό του, που τόσο έχει απορροφηθεί από τον εαυτό του έχοντας χάσει το συλλογικό αφήγημα και τον δρόμο του. Ας την ακούσουμε λοιπόν να λέει: ”Ο εαυτός μου εμένα οι άνθρωποί μου είναι” και ας αναλογιστούμε πώς τα λόγια της μεγάλωναν σε μια τεράστια αγκαλιά για όλο τον κόσμο.

 

Μαρία Ψαρούδη
Μεταδιδακτορική ερευνήτρια ΑΠΘ
Δρ. Φιλοσοφίας ΕΚΠΑ
Γλωσσολόγος – Θεατρολόγος

Αφήστε μια απάντηση

Copyright Life & Culture © 2018 - 2020 All rights reserved. | Newsphere by AF themes.