Σα. Μαΐ 25th, 2019

Life & Culture

Περιοδικό για τη Ζωή και τον Πολιτισμό

Πώς επιλέγουμε ερωτικό σύντροφο;

Η επιλογή ενός συγκεκριμένου ανθρώπου για σύντροφο της ζωής μας αποτελεί ένα τυχαίο γεγονός;

Μια σύμπτωση μας έφερε μπροστά του; Γιατί αυτός και όχι οποιοσδήποτε άλλος;

Και όσοι ψάχνουν ακόμα;

Τι ακριβώς αναζητάμε και ποιες είναι οι εσωτερικές διαδικασίες αυτής της αναζήτησης;

Ίσως οι περισσότεροι ακούσαμε κάποια στιγμή την καλύτερή μας φίλη, που δεν έχει κάνει ακόμα οικογένεια, να λέει ότι ψάχνει να βρει ένα «καλό παιδί», με παρόμοια ενδιαφέροντα με τα δικά της, γοητευτικό και με χιούμορ. Ύστερα από ένα μήνα μπορεί να μας συστήσει ως αγαπημένο της έναν άνδρα ο οποίος να μη διαθέτει κανένα από αυτά τα χαρακτηριστικά. Τι γίνεται στη διαδικασία επιλογής μας; Κάποιες φορές είναι σαν να κατοικούμε σε δύο κόσμους συγχρόνως, στο συνειδητό και στον υποσυνείδητο. Λέμε ότι οδεύουμε προς μία κατεύθυνση, αλλά βρίσκουμε τον εαυτό μας να καταλήγει αλλού.

Ο Οιδίποδας διαλέγει σύντροφο!

Όπως με όλα τα μεγάλα ζητήματα του εσωτερικού μας κόσμου, είναι αδύνατον να καταλάβουμε τον ενήλικο εαυτό μας χωρίς να ανατρέξουμε και στον παιδικό. Η πρώτη ερωτική σχέση για όλους, ανεξάρτητα από το φύλο μας, είναι με τη μητέρα μας. Στη συνέχεια, σύμφωνα με τη θεωρία του Φρόιντ, γύρω στα τρία τους χρόνια άνδρες και γυναίκες ακολουθούν διαφορετικό δρόμο. Οι άνδρες διατηρούν ως ερωτικό πρότυπο τη μητέρα, αλλά ταυτίζονται περισσότερο με τον πατέρα. Οι γυναίκες παραμένουν ταυτισμένες κυρίως με τη μητέρα, αλλά το ερωτικό αντικείμενο του πόθου τους μετατίθεται στον πατέρα, ο οποίος γίνεται το ανδρικό πρότυπο που αναζητούν μελλοντικά ως ενήλικες γυναίκες. Αυτό το φαινόμενο ονομάζεται στην ψυχανάλυση οιδιπόδειο σύμπλεγμα. Μέσα από αυτό επιτελούνται δύο βασικές διαδικασίες: Με τη μία αποκτάμε αίσθηση του εαυτού και ταυτότητας, αφομοιώνοντας ορισμένα χαρακτηριστικά κυρίες από το γονέα του ίδιου φύλου, και με την άλλη διαμορφώνουμε τις ερωτικές μας προτιμήσεις, αναζητώντας στον υποψήφιο σύντροφο κάποια άλλα γνωρίσματα, συνήθως του γονέα του αντίθετου φύλου. Ήδη μπορούμε να φανταστούμε τους αναγνώστες μας να διαμαρτύρονται ότι η αντίληψη αυτή είναι «τραβηγμένη» και ακραία. Κάποιον, παραδείγματος χάρη, να επισημαίνει ότι η μητέρα του ήταν μία αφρατούλα παραδοσιακή νοικοκυρά, ενώ εκείνος μονίμως επιλέγει αδύνατες, μοντέρνες γυναίκες.

Τα πράγματα περιπλέκονται

Πράγματι, αυτές οι διαδικασίες δεν εννοούνται με έναν απόλυτο τρόπο. Υφίστανται ως μια τάση, η οποία μάλιστα διαφοροποιείται για κάθε άνθρωπο, απλώς επειδή κάθε άνθρωπος έχει μοναδικό χαρακτήρα. Διαφορετικοί άνθρωποι τις βιώνουν με διαφορετικό τρόπο και σίγουρα δεν συμβαίνουν βάσει συνειδητών αποφάσεων. Παραδείγματος χάρη, μία γυναίκα μπορεί να νιώσει έλξη για έναν άντρα ο οποίος έχει περισσότερες ομοιότητες με την πολύ δυναμική μητέρα της παρά με τον σχεδόν απόντα πατέρα της. Για κάποια άλλη, αυτή η απουσία μπορεί να είναι καθοριστική για τις προτιμήσεις της και να αποζητά συναισθηματικά απόντες άνδρες που της θυμίζουν τον πατέρα της. Όλοι οι συνδυασμοί είναι δυνατοί. Κατά κανόνα, όποιο χαρακτηριστικό δεν αφομοιώνουμε ως δικό μας, το ψάχνουμε στον σύντροφό μας. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι γινόμαστε αντίγραφα του γονέα του ίδιου φύλου, ούτε ότι ψάχνουμε για ταίρι ένα αντίγραφο του γονέα του αντίθετου φύλου. Μάλλον κάνουμε μια δική μας σύνθεση από χαρακτηριστικά και από τους δύο γονείς (αλλά και από κάποιους άλλους σημαντικούς τρίτους) με κοινό παρονομαστή το ιδιαίτερο ταμπεραμέντο μας.

Η αρχή της επανάληψης

Ενώ δεν μπορούν να γίνουν γενικεύσεις, σίγουρο είναι ότι οι επιλογές μας επηρεάζονται από τις πρώιμες νηπιακές εμπειρίες μας. Πρέπει όμως να τονιστεί ότι ο βαθμός της ομοιότητας μεταξύ γονέων και ερωτικών συντρόφων μπορεί να βρίσκεται μόνο στη φαντασία μας, επειδή έχουμε ανάγκη να ξαναζήσουμε κάτι οικείο. Ακόμη πιο πιθανό είναι να υπάρχει πράγματι κάποιο κοινό στοιχείο, αλλά εμείς να συμπεριφερόμαστε με έναν τρόπο που να το καθιστά κυρίαρχο. Το αποτέλεσμα είναι πολλές φορές να καταλήγουμε να ζούμε την πραγματοποίηση των χειρότερών μας φόβων (αυτοεκπληρούμενη προφητεία). Κάτι τέτοιο, π.χ., συμβαίνει όταν τονίζουμε συνέχεια στο σύντροφό μας πόσο αδιάφορος είναι (όπως ήταν ο πατέρας μας) και τελικά τον απομακρύνουμε πράγματι αντί να τον φέρουμε πιο κοντά μας. Το υποσυνείδητο λοιπόν μας ωθεί να επαναλαμβάνουμε καταστάσεις, ακόμα και όταν αυτές είναι τραυματικές, ελπίζοντας ίσως ότι αυτή τη φορά το ακατανόητο θα γίνει κατανοητό και η έκβαση των πραγμάτων θα είναι διαφορετική (π.χ. Παρά την αδιαφορία του άνδρα μας, εμείς τελικά θα τον αλλάξουμε). Μία άλλη πολύ χαρακτηριστική περίπτωση είναι αυτή των ανθρώπων που είχαν πολύ τραυματικές σχέσεις με τους γονείς τους και καταλήγουν να επιδιώκουν από το σύντροφό τους τα ακριβώς αντίθετα χαρακτηριστικά από αυτούς. Ωστόσο, και σε αυτή την περίπτωση, πάλι έχουμε να κάνουμε με το ίδιο φαινόμενο «από την ανάποδη», γιατί πάλι κάποιο γονικό πρότυπο καθορίζει τις επιλογές μας. Ούτε όμως και τότε μπορούμε να δούμε τον άλλο όπως πραγματικά είναι, γιατί εξακολουθούμε να βρισκόμαστε σε άμυνα, ενώ από το βλέμμα μας λείπουν πάντα η νηφαλιότητα και η αλήθεια του άλλου. Έχοντας στο μεταξύ απορρίψει όλα τα αρνητικά στοιχεία των γονιών μας, χωρίς να είμαστε σε θέση να τα επεξεργαστούμε, νιώθουμε ένα τεράστιο κενό, επειδή λείπουν οι οικείες αναφορές που να μπορούμε να αποδεχτούμε. Η αναζήτηση των αντίθετων χαρακτηριστικών από αυτά που είχαν οι γονείς μας δεν μας ανοίγει πραγματικά το δρόμο για να μπορέσει να εξελιχθεί ο εαυτός μας αλλά και η σχέση μας. Είναι απλώς μία αντίδραση, πολλές φορές μάλιστα σπασμωδική. Η κατάληξή της δε είναι να εξοργιζόμαστε τελικά με τον άνθρωπο που επιλέξαμε ακριβώς γι’ αυτή την ανομοιότητά τα γονεϊκά μας πρότυπα. Ίσως αυτό να εξηγεί εν μέρει γιατί κάποιοι ερωτεύονται ανθρώπους που, ενώ αρχικά έλκονται από αυτή τη διαφορετικότητα, αμέσως μετά την εδραίωση της σχέσης αρχίζουν «εκστρατεία» για να τους αλλάξουν.

Όταν παντρεύομαι τον πατέρα μου (ή έτσι νομίζω)

Η Αγγελική μεγάλωσε σε ένα σπίτι όπου η μητέρα της πάντα της εκμυστηρευόταν πόσο πολύ την παραμελούσε ο εργασιομανής πατέρας της. Όταν η Αγγελική γνώρισε τον Αντώνη, αμέσως τον ερωτεύτηκε και ένα χρόνο μετά τον παντρεύτηκε. Γρήγορα όμως βρήκε τον εαυτό της στη θέση της παραπονούμενης, νιώθοντας συναισθηματικά στερημένη από τον συνεχώς απόντα σύζυγό της. Πάντως, παρά τις διαμαρτυρίες της και τις σκηνές που εκείνη δημιουργούσε (σε αντίθεση με τη μητέρα της), στην ουσία δεν διεκδικούσε πραγματικά κάποιες συγκεκριμένες αλλαγές σε αυτή την σχέση. Ίσως γιατί δεν μπορούσε να φανταστεί ότι θα μπορούσε να έχει μια καλύτερη ζωή από αυτή της μητέρας της, με την οποία ταυτιζόταν τόσο πολύ. Ίσως γιατί πίστεψε τη γνωστή φράση, που τόσες γυναίκες επαναλαμβάνουν μεταξύ τους, ότι δηλαδή όλοι οι άνδρες είναι ίδιοι. Άρα και ο Αντώνης δεν θα μπορούσε παρά να είναι σαν τον πατέρα της.

Όταν ο Οιδίποδας είναι με το μέρος μας

Η τάση μας να ξαναζήσουμε κάτι που μας είναι ήδη γνωστό συνιστά πρόβλημα για τη ζωή μας μόνο όταν αναπαράγει κάτι δυσλειτουργικό ή επώδυνο, κάτι που αναστέλλει την προσωπική μας ανάπτυξη και εμποδίζει την προσωπική μας επιτυχία. Όταν, αντίθετα, αυτό που αναζητάμε είναι η αναβίωση μιας θετικής κατάστασης, τότε απλώς έχουμε να κάνουμε με μια διαδικασία η οποία είναι μέρος της ομαλής ψυχολογικής μας ανάπτυξης. Επαναλαμβάνουμε κάτι θετικό όταν, ταυτιζόμενοι με ένα γονέα που έχει μια υγιή αυτοεκτίμηση, ποθούμε κάποιον προσδοκώντας ότι – παρά τα προβλήματα που εκ των πραγμάτων θα ανακύψουν – μας αγαπάει, μας σέβεται, μας επιθυμεί και συνήθως μας κατανοεί. Έχουμε δηλαδή εσωτερικεύσει θετικές εικόνες από την παιδική μας ηλικία και τείνουμε να τις αναπαράγουμε στην ενήλικη ζωή μας. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι σε αυτές τις περιπτώσεις ο Οιδίποδας είναι με το μέρος μας.

Ο «αδιάφορος άνδρας» η «γκρινιάρα γυναίκα»

Αποτέλεσμα εικόνας για σχέσειςΕίμαστε λοιπόν καταδικασμένοι να επαναλαμβάνουμε την ίδια ιστορία; Πότε μπορούμε να αγαπήσουμε τον άλλον για αυτό που πραγματικά είναι; Είτε η επιλογή μας προσδιορίζεται από την απόλυτη προσκόλληση σε οικογενειακά δυσλειτουργικά πρότυπα είτε από την πλήρη απόρριψή τους, η οπτική μας γωνία περιορίζεται πάρα πολύ. Οι δυνατότητές μας φαντάζουν αποπνικτικά συγκεκριμένες. Η ιστορία μας δεν μπορεί παρά να είναι παρόμοια με αυτήν του πρώτου ζευγαριού που μας εισήγαγε στον κόσμο των σχέσεων, των γονιών μας. Οι άνθρωποι που γνωρίζουμε συρρικνώνονται σε αντανακλάσεις του παρελθόντος και δυσκολευόμαστε να τους γνωρίσουμε πραγματικά. Αυτό που απομένει δεν είναι παρά ένα στερεότυπο του άλλου: «ο αδιάφορος άνδρας», «η γκρινιάρα γυναίκα», «το μάταιο του γάμου». Καταλήγουμε επομένως σε κλισέ: «έτσι είναι η ζωή», «δεν υπάρχει αγάπη». Οι περιγραφές μας μάλιστα έχουν ως κοινό χαρακτηριστικό ότι μας απαλλάσσουν από κάθε ευθύνη για την ποιότητα των σχέσεών μας και από κάθε δυνατότητα επιρροής και προσπάθειας. Αντίθετα, εάν μάθουμε να αναγνωρίζουμε τις ταυτίσεις μας, τη μικρή μας ιστορία, τις συνδέσεις που κάνουμε με το σήμερα, αποκτάμε μια καινούρια ελευθερία. Η απελευθέρωσή αυτή μας ανοίγει τα μάτια μπροστά στον αληθινό άλλον και στις δυνατότητες της σχέσης μας μαζί του. Οι ομοιότητες διαχωρίζονται σε πραγματικές και μη. Η δική μας συμμετοχή στην επανάληψη γίνεται ξεκάθαρη.

Και τα πρότυπά μας; Οι ταυτίσεις μας;

Ούτε μπορούμε ούτε και είναι θεμιτό να απαλλαγούμε εντελώς από αυτές. Όμως, καθώς ωριμάζουμε, μέσα από την καινούρια γνώση του εαυτού μας, οι ταυτίσεις με τους γονείς ή άλλους σημαντικούς για τη ζωή μας ανθρώπους παραμένουν ως μέρος της ιστορίας μας. Χωρίς αυτές θα αισθανόμαστε ένα τεράστιο κενό, μια αφόρητη μοναξιά και σύγχυση. Η αυτογνωσία, ωστόσο, μας επιτρέπει να επιλέξουμε εκείνα τα χαρακτηριστικά που επιθυμούμε και να τροποποιήσουμε κάποιες άλλες ταυτίσεις, οι οποίες αποδεικνύονται πολύ δυσλειτουργικές για τη ζωή μας.

Μια καινούρια αρχή

Δύο χρόνια μετά το γάμο της Αγγελικής με τον Αντώνη, η σχέση τους δεν έδειχνε να έχει μέλλον. Η Αγγελική ένιωθε όλο και πιο παραμελημένη, και μάλιστα είχε αρχίσει να επιζητεί το ενδιαφέρον άλλων ανδρών. Σε μια κουβέντα όμως με τη μητέρα της συνέβη κάτι αναπάντεχο, που άλλαξε θεαματικά τον τρόπο που έβλεπε τα πράγματα. Η μητέρα της της είπε ότι η ίδια και ο άνδρας της δεν είχαν ποτέ προσπαθήσει να επικοινωνήσουν πραγματικά και να κατανοήσουν τι συνέβαινε μεταξύ τους. Κάποια στιγμή βολεύτηκαν και οι δύο σε αυτή την κατάσταση, αποκαρδιωμένοι από την ίδια τους την αδυναμία. Η σχέση είχε καταστραφεί χωρίς ποτέ να έχει γίνει μια πραγματική προσπάθεια να σωθεί. Ο πατέρας και η μητέρα αναζητούσαν αμοιβαία την ικανοποίηση εκτός της σχέσης, αφήνοντας το γάμο να καταστραφεί. Η συζήτηση έκανε την Αγγελική να συνειδητοποιήσει ότι τα πράγματα θα μπορούσαν να είναι διαφορετικά για τους γονείς της, αλλά κυρίως για τη δική της σχέση, που ήταν ακόμα σχετικά στην αρχή. Προσπάθησε να επικοινωνήσει με τον άνδρα της, ο οποίος ανταποκρίθηκε, αποκαλύπτοντας ότι… οποιαδήποτε ομοιότητα με πρόσωπα ή πράγματα ήταν… τελικά φανταστική. Η Αγγελική μπόρεσε να δει ότι, παρόλο που είχε πολλά κοινά σημεία με τη μητέρα της, στην πραγματικότητα επρόκειτο για δύο ξεχωριστά άτομα με διαφορετικές ζωές και άλλες δυνατότητες.

Αφήστε μια απάντηση

Copyright Life & Culture©2018 - 2019 All rights reserved. | Newsphere by AF themes.