Κυ. Σεπ 15th, 2019

Life & Culture

Περιοδικό για τη Ζωή και τον Πολιτισμό

Η Φιλοσοφία του παιχνιδιού

Ένας θετικός, δημιουργικός τρόπος συμμετοχής στο γεγονός της ζωής καθώς και εξάσκησης με προοπτική γνώσεως, αποτελεί το παιχνίδι, που φυσικά υπάρχει από αρχαιοτάτων χρόνων ως αναπόσπαστο μέρος της παιδείας. Η τέχνη, στην υψηλή της έκφραση, ένα παιχνίδι είναι· λέμε παίζω θέατρο, παίζω μουσική. Το παιχνίδι, προϋποθέτει τον παίχτη, αν είναι μοναχικό και τους παίχτες, αν είναι ομαδικό. Δεν είναι τυχαίο ότι οι λέξεις παίζω, ο παις, το παιδί, το παιχνίδι, η παιδεία είναι ομόρριζες.

Ο έρωτας μπορεί να ειδωθεί σαν ένα παιχνίδι για δύο, που ενδέχεται να εξελιχθεί σε παιχνίδι για έναν. Κάλλιστα, σαν παιχνίδι μπορεί να ειδωθούν και οι ανθρώπινες σχέσεις, αλλά και η ίδια η ζωή στην τρίτη διάσταση, αν σκεφτούμε ότι μέσα απ’ αυτό μπορούμε να κερδίσουμε ή να χάσουμε ό,τι πολυτιμότερο έχουμε, τη ψυχή μας!

«τι γαρ ὠφελήσει ἄνθρωπον ἐάν κερδήσῃ τον κόσμον ὅλον, και ζημειωθῇ την ψυχήν αὐτοῦ;» (Μκ. 8, 36)

Έτσι, το σημαντικότερο παιχνίδι με αντίστοιχη αναφορά σε κερδισμένους και χαμένους, αφορά το γεγονός της σωτηρίας ή μη της ψυχής και παίζεται εδώ, σ’ αυτήν τη ζωή. Άρα, η ίδια η ζωή ανάγεται σε παιχνίδι. Η νίκη, όμως, ή η ήττα στο παιχνίδι αυτό δεν είναι περιορισμένη στα όρια του χρόνου! Για την ακρίβεια, το παιχνίδι διεξάγεται μέσα στο χρόνο, διεκδικώντας όμως την Ψυχή που ανήκει στο άχρονο. Το παιδί –άνθρωπος, παίζοντας προχωρεί στην γνώση του Εαυτού, αλλά και στη γνώση του άλλου και του φυσικού του περιβάλλοντος ακόμα, αφού παίζει και μ’ αυτό, άσχημο, πολλές φορές, παιχνίδι.

Θα ήθελα, όμως, να αναφερθώ σ’ ένα άλλο γοητευτικό παιχνίδι, αυτό των λέξεων. Οι λέξεις, που άλλοτε αδιάφορα, άλλοτε πικρόχολα βγαίνουν από τα χείλη, ώστε η γλώσσα που κόκκαλα δεν έχει, κόκκαλα να τσακίζει, παίρνουν μέρος στο παιχνίδι της ζωής, μέσω του λόγου, που είναι καθοριστικός στις ανθρώπινες σχέσεις.

Σκέπτομαι πόσο η σημασία μιας λέξεως, αυτομάτως, διαφοροποιείται με την προσθήκη μιας πρόθεσης. Θα αναφερθώ εδώ σε μια τριάδα από ζεύγη λέξεων, που η διαφορά τους συνίσταται στο ήθος: Σιωπή-αποσιώπηση, ιδιότροπος –ιδιόρρυθμος, εξήγηση-παρεξήγηση.

Η σιωπή που εκφράζει μια στάση φιλοσοφημένη, στάση απόστασης, στάση σοφίας, τρέφεται από την εγκαρτέρηση . Αντίθετα, η αποσιώπηση είναι στάση ευθυνοφοβίας, χαρακτηρίζει τους ηθικά ελαστικούς, αυτούς που δεν έχουν το θάρρος της γνώμης τους και των συνεπειών της.

Ο ιδιότροπος είναι αυτός που αποκλεισμένος μέσα στα όρια της ατομικότητάς του, αγνοεί τους άλλους ή αδιαφορεί για τις συνέπειες που έχει η συμπεριφορά του στους άλλους.

Ο ιδιόρρυθμος είναι αυτός που ανακάλυψε τα ιδιαίτερα στοιχεία της μοναδικότητάς του, αυτός που ο ρυθμός του υπακούει στην ιδιαιτερότητά του. Εντυπωσιάζει τους άλλους για το λόγο ότι δεν μιμείται, αλλά υπακούει σ’ έναν τρόπο ζωής που τον εκφράζει. Όταν λέμε «αυτός βρήκε τον εαυτό του, αυτός είναι ο εαυτός του», μέσα στην ιδιομορφία του και μ’ αυτήν προσφέρει την ποικιλία και το ενδιαφέρον που συνιστά την προσωπικότητά του, που μ’ αυτήν πλουτίζει και χρωματίζει τη ζωή των άλλων.

Εξήγηση· είναι ίσως δύσκολο στους πολλούς να καταλάβουν, αυτούς που κάθε γεγονός της ζωής τους, ακόμα και αυτό που έρχεται δυσάρεστα ή αρνητικά, έχουν την τάση να το δέχονται και να φιλοσοφούν κι ακόμη, να ερμηνεύουν μια δυσάρεστη συμπεριφορά των άλλων προς αυτούς. Αυτοί που προσπαθούν να εξηγήσουν, να καταλάβουν, προχωρούν. Αυτούς τους χαρακτηρίζει η πορεία, πορεία γνώσεως, πορεία αυτογνωσίας, θετική στάση ζωής.

Αντίθετα, οι παρεξηγήσεις, οι παρεξηγούντες είναι αυτοί που μένουν στο φαινόμενο, ενοχλημένοι. Δεν προχωρούν στην εξήγησή του, δεν ψάχνουν για το αίτιο. Μένουν στο αποτέλεσμα. Δεν ενδιαφέρονται για το πραγματικό αίτιο, που οδήγησε τους άλλους στην α΄ ή β΄συμπεριφορά. Απλώς, ενοχλούνται, θυμώνουν, σχολιάζουν πικρόχολα. Εδώ δεν υπάρχει πορεία. Υπάρχει στάση αρνητική. Κάπως γι’ αυτούς ισχύει το «εξ ιδίων κρίνουν τα αλλότρια».

Αλλά, θα ξαναγυρίσω στο παιχνίδι, που είναι η ίδια η ζωή. Κι αν την αντιμετωπίσει κανείς ως παιχνίδι, τότε, στ’ αλήθεια τότε, την πήρε στα σοβαρά! Φροντίζει να παίζει σωστά, υπό την προϋπόθεση ότι γνωρίζει τους κανόνες. Αν η ζωή είναι ένα παιχνίδι υπό αυστηρούς κανόνες, θα αναρωτηθεί κανείς ποιος τους γνωρίζει ή ποιος τους διδάσκει; Η απάντηση είναι ότι ο Λόγος διδάσκει τους κανόνες.

Αν λάβουμε υπ’ όψιν μας τη σημασία της λέξεως γενέθλια, ο άνθρωπος έρχεται για να επιτελέσει άθλους, αυτός είναι και ο δρόμος της αυτογνωσίας του. Οι άθλοι δεν είναι αυτοσκοπός αλλά μέσον. Η σχετικότητα αφορά το καλό και το κακό, τη γνώση και την άγνοια, τη ζωή και το θάνατο. Η αλήθη ως μνήμη είναι απαραίτητη προϋπόθεση ώστε να ενεργεί ο άνθρωπος με κανόνες ηθικούς, διότι οι ηθικοί κανόνες υπηρετούν την αιωνιότητα της υπάρξεως. Όμως η α-λήθη δεν είναι δεδομένη, μέσα στη σχετικότητα είναι εύκολο ο άνθρωπος να υποπέσει στη λήθη και στην περίπτωση αυτή χάνει το παιχνίδι, το οποίο προϋποθέτει εγρήγορση καθώς διεξάγεται σ’ ένα πεδίο όπου ενεργούν δυνάμεις αντιθετικές, το καλό και το κακό, η γνώση και η άγνοια, η αλήθεια και το ψέμα. Εδώ κρίνεται το παιχνίδι ,λοιπόν, στην μνήμη του θείου προορισμού η οποία ωθεί τον άνθρωπο σε άθλους μέσα στη σχετικότητα ώστε να διατηρήσει ζώσα την ύπαρξή του, δηλαδή τη ψυχή του.

Αν δεχθούμε ότι η ζωή είναι σχέση, τότε είναι απαραίτητος ο άλλος για το παιχνίδι.

Μέσω αυτού του παιχνιδιού επιχειρείται η ίδια η πορεία της αυτογνωσίας.

Ο Κύριος Ιησούς Χριστός δείχνει το δρόμο της σωτηρίας μέσα από τις υπερβάσεις και αυτό φαίνεται σ’ όλη τη διδασκαλία Του στην οποία μάλιστα ο άλλος και η σχέση με τον άλλον, η ηθική συμπεριφορά έχει πολύ μεγάλη σημασία. Ας αναφέρουμε χαρακτηριστικά ένα απόσπασμα από το λόγο του: «ἠκούσατε ὅτι ἐρρέθη, ἀγαπήσεις τον πλησίον σου και μισήσεις τον ἐχθρό σου, ἐγώ δε λέγω ὑμῖν, εὐλογεῖτε τους καταρωμένους ὑμᾶς καλῶς ποιεῖτε τοῖς μισοῦσιν ὑμᾶς και προσεύχεσθε ὑπέρ τῶν ἐπηρεαζόντων ὑμᾶς και διωκόντων ὑμᾶς… (Ματθ. Κεφ. 5, 43-44)

Προτείνει μια συνεχή πορεία υπερβάσεων η ηθική διδασκαλία του Κυρίου, που οδηγεί στην ελευθερία που είναι μια απόσπαση από τον κόσμο της φθαρτότητας και της σχετικότητας. Και τελικά ο σκοπός των υπερβάσεων είναι η σωτηρία της ψυχής.

Ο σκοπός του ανθρώπου είναι να φτάσει στην τελειότητα από την οποία προέρχεται. Την αλήθεια, τη μνήμη της θείας καταγωγής και ταυτόχρονα του θείου προορισμού του, φανερώνει ο Λόγος :«ἔσεσθε οὖν ὑμεῖς τέλειοι, ὥσπερ ὁ πατήρ ὑμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς τέλειός ἐστιν.» (Ματθ. Κεφ. 5. Στιχ. 48)

Αλκμήνη Κογγίδου

Ποιήτρια-δοκιμιογράφος.

Αφήστε μια απάντηση

Copyright Life & Culture © 2018 - 2019 All rights reserved. | Newsphere by AF themes.