8 Δεκέμβριος, 2021 23:48

Συζητώντας για «το Λευκό Δωμάτιο» με τον Αλέξη Σταμάτη

Διαβάσαμε το τελευταίο βιβλίο του Αλέξη Σταμάτη «Το Λευκό Δωμάτιο» και εντυπωσιαστήκαμε τόσο από την αρχική ιδέα του συγγραφέα, κυρίως όμως από τον τρόπο που η ιδέα αυτή γίνεται πλοκή, δράση και μεταμορφώνει τον αναγνώστη σε θεατή.

Ας δούμε τι έχει να μας πει ο ίδιος ο συγγραφέας για το βιβλίο του, αφού σήμερα είχαμε την χαρά να τον φιλοξενούμε στο lifeandculture.gr

Πώς γεννήθηκε Το λευκό δωμάτιο ; Πώς αποφασίσατε να ζωντανέψετε στο χαρτί θεατρικούς ήρωες ;

Έχοντας από μικρός ταυτιστεί με πολλούς ήρωες, από τον Όλιβερ Τουίστ μέχρι τον Άμλετ, θεωρούσα ότι η ζωή τους παρατείνεται και πέρα από τις σελίδες. Υπάρχουν χαρακτήρες που μας συνοδεύουν πιθανόν και καθόλη τη διάρκεια του βίου μας. Τι γίνεται όμως με την πεμπτουσία αυτών των «πλασμάτων», αν μπορούμε να τα αποκαλέσουμε έτσι; Πώς θα ήταν η ζωή τους εκτός πλαισίου, εκτός των ορίων των λόγων και των δράσεών τους, εκτός της συνθήκης μέσα στην οποία έχουν συλληφθεί; Τί θα γινόταν εάν αυτό το ανύπαρκτο αλλά τόσο «παρών» πλάσμα που είναι ο χαρακτήρας αποκτούσε μια δική του ζωή; Το «Λευκό Δωμάτιο» άρχισε από το βασικό αυτό ερώτημα: «Τι θα γινόταν εάν;», το περίφημο What if?, ένα από τα βασικά εργαλεία της λογοτεχνίας. Ύστερα οδηγήθηκα προς μια αλληγορία εγκλεισμού. Η αλληγορία ως γνωστόν εμπεριέχει υπαινιγμό κρύβοντας νοήματα διαφορετικά από εκείνα που φαίνεται ότι δηλώνει. Προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις: «άλλως» – δηλαδή, διαφορετικά και «αγορεύω» – δηλαδή, λέω. Όσο για τον εγκλεισμό, όλοι πλέον ξέρουμε τι είναι, βαθιά μες στο πετσί μας. Κάπως έτσι άρχισε η περιπέτεια συγγραφής του «Λευκού Δωματίου». Είναι μια αλληγορία που συνδυάζει θέατρο και λογοτεχνία, πραγματικότητα και φαντασία.

H επιλογή των δύο κεντρικών ηρωίδων, της Μπλάνς Ντυμπουά και της Έντα Γκάμπλερ, από τα εμβληματικά θεατρικά Λεωφορείον ο Πόθος και Έντα Γκάμπλερ αντίστοιχα, σίγουρα δεν ήταν τυχαία. Τι σας γοήτευσε σε αυτές τις δύο μορφές 

Είναι δυο εμβληματικές μορφές του παγκόσμιου θέατρου. Εν πρώτοις δεν έχουν πολλά κοινά, αλλά εάν ξύσει κάνει την επιφάνεια της κατασκευής τους αποκαλύπτει κοινές στρώσεις.

Μέσα στο μυθιστόρημα αυτό γίνεται φανερή η αγάπη σας όχι μόνο  για τη λογοτεχνία ως αναγνώστης, αλλά και για το θέατρο ως θεατής. Και όχι μόνο ως θεατής, αλλά και ως βαθύς γνώστης  της λειτουργίας του, του πώς δηλαδή το θεατρικό κείμενο αποκτά ζωή και γίνεται θέατρο, παράσταση. Εξάλλου, από τη γέννηση σας κιόλας ζείτε μέσα στο θέατρο, με μια μάνα, σπουδαία ηθοποιό, την Μπέττυ Αρβανίτη, η οποία μας έχει χαρίσει πλήθος μοναδικών θεατρικών παραστάσεων όλα αυτά τα χρόνια. Ποιος ο ρόλος της στην αγάπη σας για το θέατρο ; Να μην παραλείψουμε εδώ να πούμε ότι και σύζυγός σας, η Εύα Σιμάτου είναι επίσης ηθοποιός.

Έχοντας ζήσει σχεδόν όλη μου τη ζωή στα παρασκήνια, στην κουζίνα δηλαδή του θεάτρου, δεν θα μπορούσα να μην είχα επηρεαστεί. Εκείνο λοιπόν που με ενδιέφερε δεν ήταν το μπροστά από την κάμερα, αλλά το πίσω. Περισσότερο η κατασκευή του έργου τέχνης πάρα η ερμηνεία. Λόγω της μάνας μου το θέατρο είναι μια καθημερινότητα στη ζωή μου από τη δεκαετία του 70. Και με την Εύα αυτή η σχέση έγινε ακόμη πιο έντονη. Παρόλα αυτά δεν ασχολήθηκα αμέσως με το θεατρικό κείμενο. Η βάπτιση μου έγινε το 2001 και από τότε έχω γράψει γύρω στα δέκα έργα που έχουν παιχτεί από το Εθνικό Θέατρο, στο Θέατρο Τέχνης, στο Ίδρυμα Κακογιάννη, το θέατρο Αττις, στο θέατρο της οδού Κεφαλληνίας, ως το Southbank Centre.

Μέσα στο Λευκό δωμάτιο αναφέρεστε στον ρόλο του δραματουργού (τον ονομάζετε « Νονό» εσείς) στη ζωή των ηρώων του. Ο Νονός τους τούς δίνει όνομα, ταυτότητα, τους κάνει να περνούν από το τίποτα και την ανυπαρξία στην ζωή. Τους μετατρέπει σε οντότητες με χαρακτήρα. Πόσο ο δραματουργός ή ο συγγραφέας ορίζει κατά τη γνώμη σας τους θεατρικούς ή λογοτεχνικούς  του ήρωες αντίστοιχα ; Και με αυτό ως δεδομένο, πόσο μπορεί – αν μπορεί – ο ήρωας να αυτονομηθεί από τον πλάστη του ; Ποιος ο ρόλος του σκηνοθέτη, του ηθοποιού και γενικότερα των συντελεστών μιας παράστασης στην περίπτωση του θεατρικού ήρωα και ποιος αυτός του αναγνώστη στην περίπτωση του λογοτεχνικού ήρωα ως δέκτης του μηνύματος που εκπέμπει ο συγγραφέας /δραματουργός/ηθοποιός κλπ ;

Αυτή είναι η παραδοχή του έργου: κάποια στιγμή ένας κατασκευασμένος ήρωας μπορεί να δημιουργεί την τέλεια ψευδαίσθηση της πραγματικότητας. Και κάποια στιγμή να περνάει το κατώφλι. Αποκτά τη δική του ζωή και αυτονομείται. Είναι μια εξαιρετικά προκλητική σκέψη το ανύπαρκτο να δημιουργεί το υπαρκτό.

Μπλάνς και Έντα ζουν σε έναν χρόνο άχρονο. Τρεις χώροι, ο πραγματικός κόσμος, η Πανσιόν και το λευκό δωμάτιο ορίζουν την ύπαρξη τους. Τρεις χώροι με τους δικούς τους κανόνες, τους δικούς τους περιορισμούς. Οι χώροι αυτοί θα ορίσουν προοδευτικά και το πέρασμα από το επινοημένο  στο αληθινό και αντίστροφα. Σκεφτόμουν διαβάζοντας το βιβλίο ότι τελικά κάπως έτσι δεν λειτουργούν και οι ρόλοι στην κοινωνία μας ;

Οι ρόλοι δεν είναι μια σύμβαση που αφορά μόνο τη μυθοπλασία. Ειδικά σήμερα την εποχή των σόσιαλ βλέπουμε πως πι άνθρωποι σκηνοθετούν στο ψηφιακό τους είδωλο. Επινοημένο, αληθινό, αληθινό-επινοημένο. Όλα συνδέονται στη σύγχρονη ζωή, στην Κοινωνία του Θεάματος , που δεν αρκείται στον πραγματικό, απλό άνθρωπο, αλλά θέλει να του προσδώσει όσο πιο αντιφατικά, έντονα, πιασάρικα, χαρακτηριστικά μπορεί. Ο άνθρωπος καταπίπτει σε ρόλο. Έτσι όπως πάει, θα είναι οι άνθρωποι που θα καταφεύγουν στην Πανσιόν της κυρίας Φλόρας…

To λευκό δωμάτιο όμως είναι πραγματικά και παράσταση αφού έχει μεταφερθεί στη σκηνή και παίζεται στο Θέατρο Σταθμός. Πείτε μας δυο λόγια για τη συνεργασία αυτή και τους συντελεστές της.

Βεβαίως και είναι πραγματικό! Εφόσον παίζεται ζωντανά ως αναπαράσταση κάθε Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή στο θέατρο Σταθμός. Όσο για τη συνεργασία μου ήταν άψογη. Είχα απόλυτη εμπιστοσύνη στο σκηνοθέτη μας τον Μάνο Καρατζογιάννη ο όποιος διάβασε εξαιρετικά το έργο. Το δε καστ θεωρώ πως είναι πολύ ερεθιστικό. Η Σμαράγδα Σμυρναίου, η Πέγκυ Σταθακοπούλου, η Εύα Σιμάτου και ο Δημήτρης Τσίκλης είναι ηθοποιοί με πολύ ταλέντο, που μπορεί μεν να προέρχονται από διαφορετικές σχολές και ηλικιακά να δημιουργούν ένα ιδιάζον κουαρτέτο, αλλά ακριβώς αυτή η ποικιλία σχολών και εποχών είναι που δημιουργεί μια ευεργετική, γόνιμη μίξη. Επίσης είναι άτομα με ιδιαίτερο ήθος κάτι όχι αυτονόητο και πολύ σημαντικό στις μέρες μας. Καλλιτέχνες με ουσιαστικό στοίχημα.

Τι ετοιμάζετε προσεχώς ; Ποια είναι τα επόμενα σχέδια σας ;

Ένα νέο μυθιστόρημα και ένα νέο θεατρικό έργο.
 

Life & Culture