19 Μαΐου, 2022 05:07

‘Περί Χρείας Αναπνοής’, Μετά-πανδημικά Μέλλοντα

Ο τίτλος της καλλιτεχνικής πρότασης  ‘Περί Χρείας Αναπνοης’, Μετά-πανδημικά Μέλλοντα,  αναφέρεται στο ιατρικό σύγραμμα του Γαληνού σχετικά με την ανάγκη του ανθρώπου για αναπνοή. Με σταθμό τους αρχαίους τόπους λατρείας του Ασκληπιού, αντλώντας ερέθισμα από τη δυναμική τους ως ενεργά σύμβολα ιστορικής μνήμης, που σχετίζονται με την ίαση και με αφορμή την πανδημία coronavirus, η πρόταση μας αποτελεί μία χειρονομία επικαιροποίησης της επαφής μας με το πολιτισμικό μας παρελθόν, για τον σχεδιασμό του μετα-πανδημικού μας μέλλοντος.
Η παγκόσμια πανδημία coronavirus προκάλεσε μεγάλες αλλαγές στον τρόπο που σχετιζόμαστε με τον χώρο, τον τόπο και ο ένας με τον άλλον, με διάχυτο τον διαρκή φόβο της μόλυνσης από τον ιό και την εξέλιξη της πανδημίας. Βιώνουμε την σημαντική συστολή στον φυσικό χώρο στον οποίο μπορούμε να λειτουργήσουμε αλλά και μια έκρηξη στις δυνατότητες για απομακρυσμένη επικοινωνία, με άγνωστες, τις τελικές επιπτώσεις στην ψυχική μας ανθεκτικότητα.
Οι συνέπειες  του λοιμού που βίωσαν οι Αθηναίοι τον 5ο αι. π.χ. όπως  περιγράφονται από τον Θουκυδίδη1, βρήκαν διέξοδο στην εγκαθίδρυση της λατρείας του Ασκληπιού, που εκτός από επείγουσα ανάγκη για ίαση, ήταν και μια πολιτική απόφαση, εντασσόμενη στο κλίμα της Νικιείου Ειρήνης. Η λατρεία του Ασκληπιού περιγράφεται στο Μνημείο του Τηλεμάχου, ένα ενεπίγραφο ανάγλυφο στο αθηναϊκό Ασκληπιείο, αλλά και στην κωμωδία του Αριστοφάνη Πλούτος (388 π.Χ.) όπου ο πρωταγωνιστής Χρεμύλος, οδηγεί τον θεό Πλούτο στο Ασκληπιείο της Επιδαύρου, για να τον θεραπεύσει ο Ασκληπιός. «Παρεσκευαζόμην ἐγὼ κατακλίνειν αὐτὸν εἰς Ἀσκληπιοῦ» λέει ο Χρεμύλος (στ. 410).
Στις μέρες μας, διέξοδο στα επίπονα μέτρα αποστασιοποίησης, εγκλεισμού και απομόνωσης για την πρόληψη και αντιμετώπιση της σύγχρονης πανδημίας ίσως δίνουν τα λόγια του Bill Gates2, που αφορούν στην χρήση της τεχνολογίας για τον σχεδιασμό ενός νέου τρόπου ζωής, μακριά από το κέντρο της πόλης, σε πιο ανθρώπινες συνθήκες ζωής και μεγαλύτερη κοινωνικοποίηση μεταξύ των γειτόνων.
Έτσι, με αφετηρία αρχαία ιστορικά κείμενα που περιγράφουν άγνωστες επιδημίες, αρχαία ιατρικά συγγράμματα και τον αρχαιολογικό χώρο των Ασκληπιείων, επενδυμένο με τις ιδεολογικές και φιλοσοφικές αντιλήψεις για την υγεία, ασθένειες και ίαση των προγόνων μας, η πρόταση ‘Περί Χρείας Αναπνοης’, Μετά-πανδημικά Μέλλοντα, φιλοδοξεί να αποτελέσει μία δημιουργική παρέμβαση, σχόλιο και αισθητική ρήξη στην ‘πόλη του εγκλεισμού’ που έχει προκύψει από τα μέτρα πρόληψης κατά του covid19.


Βιβέττα Χριστούλη Στήλες Ίασης, 2021
Το έργο, Στήλες Ίασης, 2021 αναφέρεται στις στήλες θαυμάτων και την κατασκευή
του Θόλου των αρχαίων Ασκληπιείων, δημιουργώντας ένα βιωματικό χώρο
απομόνωσης-συνύπαρξης για τους θεατές, μια ιδιότυπη δυσ-τοπική πόλη. Η
διακοπτόμενη οπτική επαφή μεταξύ των θεατών που κινούνται ανάμεσα στις στήλες
από διαφανές πλεξιγκλάς, αποτελεί ένα σχόλιο για την φυσική και ουσιαστική
αποστασιοποίηση και τις δια-μεσολαβημένες επαφές μεταξύ των σύγχρονων
ανθρώπων, φαινόμενο που οξύνθηκε την περίοδο της πανδημίας covid-19. Το
́υπερυψωμένο έδαφος ́ που δημιουργούν οι λωρίδες χώματος μέσα στις στήλες,
αναφέρεται στην θεραπεία με «εγκοίμηση» στα αρχαία Ασκληπιεία. Σύμφωνα με το
Ευριπίδη:
Δύο πράγματα … είναι τα πρώτα στον κόσμο:
…[το ένα] είναι η Γη…
αυτή τρέφει τους θνητούς με τα στερεά.(1)
Η μετατόπιση της θέσης του χώματος από το έδαφος, αντιστοιχεί στην μετέωρη θέση
του σύγχρονου ανθρώπου σε σχέση με τo σημείο αναφοράς, την γη και την φύση,
ενώ η δυνατότητα απτικής επαφής των θεατών με το χώμα, συμβολίζει την
δυνατότητα αποκατάστασης της σχέσης του σύγχρονου ανθρώπου με το ουσιώδες
και το πρωταρχικό.
1.Ευριπίδη, Βάκχαι, στχ. 276, μτφ. Θ. Κ. Στεφανόπουλος, εκδόσεις Κίχλη

Βιβέττα Χριστούλη, Στήλες Ίασης

Βιβέττα Χριστούλη, Στήλες Ίασης

Βιβέττα Χριστούλη, Στήλες Ίασης


 


Μαίρη Ρουσιώτη, Το κατώφλι, 2021
Αντικείμενο διερεύνησης της παρούσας εικαστικής εγκατάστασης είναι η ανάδειξη της σημασίας του ενδιάμεσου χώρου αλλά και τρόπων μετάβασης μεταξύ ενός πριν και ενός μετά, ενός εδώ και ενός εκεί ή ακόμα μιας μετάβασης από το ίδιο στο άλλο. Ακόμα η αναζήτηση μιας τελετουργίας της πόλης κι ενδεχομένως μιας κάθαρσης. Σύμφωνα με τον Winnikott, η τέχνη λειτουργεί στον “ενδιάμεσο χώρο”.
Η εικαστική εγκατάσταση τοποθετείται σε ένα κομμάτι του Γαλεριανού συγκροτήματος, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Ως τοποθεσία παρέμβασης έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς το Γαλεριανό συγκρότημα χτίστηκε στο μεταίχμιο δυο κόσμων, του ρωμαϊκού και του βυζαντινού, και σήμερα στέκει στο μεταίχμιο του παρελθόντος και της σύγχρονης αστικής καθημερινότητας.
Η εγκατάσταση αποτελείται από ένα κατώφλι κατασκευασμένο ως σιδερένιο πλαίσιο από το οποίο αναρτάται μια κουρτίνα από υλικό PVC. Τοποθετείται στα αρχαία ερείπια ενός προϋπάρχοντος κατωφλιού. Η ευκινησία και η διαφάνειά της κουρτίνας δεν παρεμποδίζει την οπτική επαφή και το πέρασμα στην άλλη πλευρά. Οι γραφές με σπρέι και μαρκαδόρους πάνω στην επιφάνεια της διάφανης κουρτίνας προκαλούν την εντύπωση ότι βρίσκουν συνέχεια οι «βανδαλισμένες» επιφάνειες της πόλης στο επίπεδο των ερειπίων. Κι αν οι αστικές τοιχογραφίες είναι κομμάτι του σύγχρονου πολιτισμού μας, αυτός πάει να συναντηθεί με τα ιστορικά μνημεία της πόλης, που στέκουν όμως ως αποστασιοποιημένο θέαμα, ενσωματώνοντας το τώρα στο χθες.

Μαίρη Ρουσιώτη, Κατώφλι

Μαίρη Ρουσιώτη, Κατώφλι

Μαίρη Ρουσιώτη, Κατώφλι


Νάντια Σκορδοπούλου, Αναθήματα 2021
Η εγκατάσταση έχει μια διάσταση βαθιά ανθρωπιστική, φέρνοντας σε διάλογο τον πολιτισμό με την υγεία. Την ανάθεση της ίασης στην επιστήμη, αλλά παράλληλα σε μια ανώτερη δύναμη. Συνδέει ένα νοητό κόσμο με τον πραγματικό – ένα “Ασκληπιείο” πάνω στα σπαράγματα ενός βυζαντινού συγκροτήματος, όπου γύρω του υψώνονται πολυκατοικίες μιας σύγχρονης πόλης. H ύπαρξη της περιφέρειας και του κέντρου για το έργο έχει μεγάλη σημασία, όπως και η κατακόρυφη διάταξη των μικρών αναθημάτων η οποία ακολουθεί τον ρυθμό της διάταξη των παραθύρων από τα γύρω κτίρια. Αυτά τα μικρά ανοίγματα που στην περίοδο της καραντίνας ήταν το όριο της ελευθερίας-επικοινωνίας αλλά και του περιορισμού ταυτόχρονα.
Το έργο αναπαριστά τα αναθήματα που συνήθιζαν να προσφέρουν οι αρχαίοι Έλληνες στους θεούς είτε ως ευχαριστία είτε ως ένδειξη πίστης για την προσδοκώμενη ίαση. Παρουσιάζει μία περιορισμένη παλέτα, ενώ τα υλικά που επιλέχθηκαν για την κατασκευή είναι είναι λευκός πηλός, κερί, καθρέφτης μελάνι και φυτίλι. Τέλος ο μεγάλος αριθμός των αναθημάτων συμβολίζει το πλήθος των ανθρώπων που νόσησαν από τον ιό SARS-CoV-2 και αποτελούν μέσα από μια εικαστική ματιά μικρές «καλλιτεχνικές» ικεσίες.
 

Νάντια Σκορδοπούλου, Αναθήματα

Νάντια Σκορδοπούλου, Αναθήματα

Νάντια Σκορδοπούλου, Αναθήματα


Άγγελος Σκούρτης, Τα Ερείπια Εντός μου… , 2020/21
…Ένα σακάκι κρεμασμένο καιρό στην ντουλάπα, ξεμαθαίνει να αγκαλιάζει …
Άρης Αλεξάνδρου
…Το πολύ να αγοράσω λίγο χώμα…Όχι για τα λουλούδια… Για εξοικείωση.
Κική Δημουλά
Πρόκειται για μία εικαστική performance που αφορά στην εξοικείωση του ανθρώπου με την έννοια της αγωνίας της φθοράς και του θανάτου, λόγω της ασθένειας και κυρίως του γήρατος. Με την απαγγελία προσωπικών σκέψεων, λόγων ποιητών και λογοτεχνών και την χρήση του χώματος, που παραπέμπει στην πρακτική της κατάκλισης στο έδαφος ως μέθοδος ίασης στα αρχαία Ασκληπιεία, το έργο λειτουργεί σαν ίαση και κάθαρση πάνω στην φθορά και στην απώλεια.

Α. Σκούρτης – Τα Ερείπια Εντός μου

Α. Σκούρτης – Τα Ερείπια Εντός μου

Α. Σκούρτης – Τα Ερείπια Εντός μου


Αρετή Αθανασοπούλου, Αλεξάνδρα Γεωργοβασίλη, Ζωή Μαστροθεοδώρου Asymptote, 2021
Σήμερα, όπως και τότε που η επιστήμη με τη θρησκεία συνέπιπταν στη μορφή του Ασκληπιού, ο άνθρωπος αναζητά τόπους ίασης. Ίσως η θεραπεία, όμως, να μην έγκειται μόνο στην εύρεση αντίδοτου, ίσως ο σύγχρονος άνθρωπος αντιμετωπίζει εξ ολοκλήρου την ύπαρξη με τρόπο νοσηρό. Στρέφοντας την προσοχή μας στη χαμένη ζωτικότητα του σώματος αποσκοπώντας στη θεραπεία μέσα από αυτό, αναβιώνουμε τις σωματικές καταστάσεις εγκλεισμού – αποστάσεων και ακινησίας . Το ταξίδι από το σύμπτωμα στο αίτιο γίνεται με σταθμό τους αρχαίους τόπους λατρείας, αντλώντας ερέθισμα από τη δυναμική τους ως ενεργά σύμβολα ιστορικής μνήμης
Με αφετηρία την ακινησία του σώματος θα εξερευνηθεί ο χώρος που αυτή εσωκλείει. Μέσα από τις μικροκινήσεις που σταδιακά παρατηρούνται ανάμεσα σε περισσότερα του ενός σημεία, αρχίζει να ξεπροβάλλει η ζωτικότητα που ενυπάρχει στη στατικότητα . Η αρχική αφαιρετικότητα των κινητικών μοτίβων θα εξελιχθεί στην ανάπτυξη και στην αλληλεπίδραση τριών προσωπικών κινητικών γλωσσών, όσα και τα σώματα που μιλούν , οι οποίες με της σειρά τους προοδευτικά θα αποτελέσουν συστατικά στοιχεία της τελικής σύνθεσης κινούμενων εικόνων.
Η χορογραφική γλώσσα επηρεασμένη από καθημερινές δράσεις- αποσπασματικά δοσμένες και με την αίσθηση του τυχαίου στην αρχή- θα επεκταθεί σε μεγαλύτερης κλίμακας κίνηση, στην οποία θα διαφαίνεται η χρησιμότητα της συνεργασίας και της αλληλοεξάρτησης των σωμάτων. Πού βρίσκονται τα όρια των σχέσεων που δημιουργούνται; Η ευθραυστότητα τους θα επαληθεύσει την ανάγκη στρέψης προς ένα εσώτερο κέντρο.

Α. ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ- Ζ.ΜΑΣΤΡΟΘΕΟΔΩΡΟΥ-Α.ΓΕΩΡΓΟΒΑΣΙΛΗ, ASYMPTOTE

Α. ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ- Ζ.ΜΑΣΤΡΟΘΕΟΔΩΡΟΥ-Α.ΓΕΩΡΓΟΒΑΣΙΛΗ, ASYMPTOTE

Α. ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ- Ζ.ΜΑΣΤΡΟΘΕΟΔΩΡΟΥ-Α.ΓΕΩΡΓΟΒΑΣΙΛΗ, ASYMPTOTE


Κωνσταντίνος Μπακογιάννης ΗΧΗΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ
Πρόκειται για πρωτότυπη ηλεκτροακουστική μουσική σύνθεση η οποία πλαισιώνει το χορευτικό δρώμενο και επιδιώκει να λειτουργεί υποστηρικτικά ως προς αυτό. Ήχος και κίνηση είναι σε συνεχή διάλογο, με τη συμφωνία, διαφωνία και παύση να αποτελούν εκδοχές του διαλόγου αυτού. Το πρωτογενές ηχητικό υλικό αντλήθηκε τόσο από φυσικές ηχογραφήσεις όσο και από ψηφιακή σύνθεση. Η μουσική σύνθεση ακολούθησε ή/και ανατροφοδότησε τη χορογραφία, στοχεύοντας στη δομική, αισθητική και αφηγηματική συγγένεια μουσικής και χορού.

Life & Culture